Bản lĩnh trên đường xa

Suy ngẫm đầu tuần | 07:07 Thứ Hai ngày 24/10/2016

1. Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIV vừa khai mạc tuần qua có vị trí hết sức quan trọng đối với tiến trình phát triển đất nước. Là kỳ họp cuối năm của năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng nên Quốc hội không chỉ tập trung đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2016; mà còn quyết định nhiều nội dung quan trọng nhằm cụ thể hóa nội dung nghị quyết của Đảng, định hình chặng đường phát triển đất nước 5 năm tới. Nhiều thách thức từ quá trình phát triển "dồn toa" lại, nhiều khó khăn dự báo sẽ phát sinh, và cũng có nhiều chủ trương mới được triển khai - tất cả đòi hỏi cần phải có sự nhìn nhận khoa học và bản lĩnh để giải quyết.

Năm 2016 sẽ khép lại với những dấu son nào đáng lưu ý?

Như nhận định của Chính phủ trong báo cáo trước Quốc hội - mặc dù còn nhiều khó khăn, hạn chế nhưng tình hình kinh tế - xã hội nước ta tiếp tục chuyển biến tích cực, đạt kết quả khá toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực; thể hiện nỗ lực rất lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Dự báo năm 2016 có 11/13 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch (2 chỉ tiêu về tăng trưởng GDP và xuất khẩu có thể xấp xỉ đạt). Văn hóa, xã hội có tiến bộ; an sinh xã hội được bảo đảm; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện...

Tuy vậy, thách thức từ năm 2016 chuyển giao sang năm 2017 và chặng đường 5 năm tới cũng rất to lớn.

Dự báo tăng trưởng GDP cả năm 2016 thấp hơn kế hoạch đề ra (6,7%), đồng nghĩa gây khó khăn cho việc thực hiện các chỉ tiêu khác, trong đó tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước, nợ công, nợ Chính phủ so với GDP có thể cao hơn dự kiến. Xuất khẩu chỉ đạt ở mức "non" thể hiện bài toán cân đối vĩ mô còn khó khăn, khả năng hội nhập kinh tế quốc tế thêm thách thức. Thực tiễn chậm tái cơ cấu nhiều ngành, lĩnh vực; sự chưa bền vững của các thị trường vốn, chứng khoán, bất động sản... cũng đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn phía sau.

Nhiều vấn đề khác như: Chất lượng môi trường bị xuống cấp, chậm được cải thiện; mất an toàn thực phẩm xảy ra ở nhiều nơi; công tác khám, chữa bệnh và quản lý dịch vụ ở một số bệnh viện còn yếu kém; chất lượng giáo dục chuyển biến chậm; tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống chậm được khắc phục... cũng hằng ngày gây bức xúc xã hội, khiến đời sống người dân còn khó khăn.

Tình hình năm 2017 và chặng đường xa hơn tuy có nhiều điểm sáng, song dự báo tiếp tục vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp. Sự phục hồi chậm và tiềm ẩn nhiều rủi ro của kinh tế thế giới cộng với những yếu tố bất ổn khác về chính trị, an ninh là những điều không thể xem nhẹ. Với đất nước, bên cạnh những thuận lợi, thì các khó khăn cố hữu - năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh còn thấp - thật sự là những hạn chế, yếu kém cần phải sớm khắc phục, nhất là khi thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Khó khăn của năm, khó khăn của chặng đường dài, bởi thế, là những điều không thể không trăn trở.

2. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã hoạch định rõ nét con đường đổi mới toàn diện của đất nước trong giai đoạn 5 năm tới và xa hơn. Nhưng con đường này được hiện thân rõ nét trong cuộc sống hay không, nhanh hay chậm... còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Đường đi còn xa, khó khăn gập ghềnh còn nhiều, đòi hỏi trước hết là đủ bản lĩnh để đi đúng con đường đã chọn.

Bản lĩnh như trong đối mặt với xu hướng gia tăng chi tiêu để kiên quyết siết chặt kỷ luật, kỷ cương ngân sách, vặn chặt lại "cái van" nợ công. Đành là nợ công không phải cá biệt, thậm chí ở nhiều nước phát triển còn lên tới 100% GDP và hơn. Nhưng khả năng trả được nợ mới là yếu tố quyết định - và đây là điều hoàn toàn khác nhau giữa các nước. Bởi thế, như Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh: "Chính phủ đã tính toán kỹ, trần nợ công sẽ phải chốt là 65% GDP; chứ nếu nới trần lên thì áp lực trả nợ sẽ lớn hơn rất nhiều". Bản lĩnh "ép" chi tiêu phải trong khả năng của nền kinh tế sẽ dần tiến tới chấm dứt kiểu cứ "tạm ứng" rồi vung tay quá trán mà để lại nợ cho đời sau.

Bản lĩnh như việc quyết tâm tái cơ cấu nền kinh tế, một công việc mà hơn 5 năm qua đã được cả nước tập trung vào 3 trọng tâm: tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp và tái cơ cấu tài chính ngân hàng. Tuy nhiên, kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Ngay cả lĩnh vực được xem như "có rõ nét'' là tái cơ cấu tài chính ngân hàng, thì thực trạng lập nhiều ngân hàng cổ phần rồi để Nhà nước phải đứng ra xử lý hậu quả và mua lại với giá 0 đồng - đang bộc lộ nhiều bất hợp lý. Đã đến lúc phải thực hiện đầy đủ hơn nguyên tắc của kinh tế thị trường - mạnh dạn thí điểm cho phá sản ngân hàng, tổ chức tín dụng yếu kém. Bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, giữ ổn định kinh tế vĩ mô không để xảy ra hiệu ứng domino, nhưng cũng phải đủ bản lĩnh cắt bỏ những khối u để nền kinh tế lành mạnh, tăng sức sống hơn. Những công việc ấy đòi hỏi phải bắt đầu từ quyết tâm chính trị rất cao và với tư duy mới, cách làm mới.

Bản lĩnh như trong việc "vượt lên chính mình" ở mỗi địa phương khi đón nhận mức điều tiết ngân sách mới cho giai đoạn 2017-2020. Cả nước có 63 tỉnh, thành phố thì chỉ có 13 địa phương điều tiết được ngân sách về trung ương; còn lại thì trông chờ rót từ trên xuống. 2016 là năm cuối của chu kỳ ổn định ngân sách và theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước thì ở giai đoạn tới "phải tăng khả năng tự cân đối, phát triển ngân sách địa phương, thực hiện giảm dần số bổ sung từ ngân sách cấp trên hoặc tăng tỷ lệ phần trăm điều tiết số thu nộp về ngân sách cấp trên". Nhưng với địa phương - tâm lý chung vẫn là muốn xin được giữ lại cho mình "miếng bánh" ngân sách nhiều hơn. Trong khi một thực tế không vui vẫn còn đó - nhiều tỉnh, thành phố còn chi tiêu vượt định mức, giới hạn, còn buông lỏng quản lý tài chính để nợ đọng nhiều, tạo áp lực lớn về nợ công. Bởi thế, thu tốt phải đi với chi đúng và triệt để tiết kiệm. Tăng hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước phải gắn với sắp xếp lại bộ máy, giảm biên chế và phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Nói một cách hình ảnh - ấy là cuộc cách mạng chống lại thói hư tật xấu ngay trong "cơ thể hành chính" mỗi đơn vị, địa phương.

Một năm là chặng đường ngắn. Nhiều chặng đường ngắn nối nhau sẽ hình thành con đường phát triển. Đường càng xa càng đòi hỏi mỗi bước đi phải mạnh mẽ tự tin, dám vượt qua sự trì trệ, với sự thôi thúc đổi mới trên nền tảng khoa học như lời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phân tích “Nếu bình bình thì khó làm lắm. Vẫn vở cũ chép lại thì khó thành công”!

Tư duy cách mạng, bản lĩnh cách mạng!

Long Hà
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Liên kết hữu ích
Thông báo