Thắt chặt kỷ cương tài chính, huy động các nguồn lực phát triển

Suy ngẫm đầu tuần | 06:16 Thứ Hai ngày 05/12/2016
(HNM) - Tại phiên họp thường kỳ tháng 11 của Chính phủ, cũng như tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XIV trước đó, vấn đề chống lãng phí trong chi tiêu công, thắt chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính và huy động các nguồn lực xã hội để phát triển kinh tế, tiếp tục được bàn thảo cùng tiến trình tái cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng...

1. Có một thực tế là Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã đi vào cuộc sống, nhưng văn hóa tiết kiệm chưa được phát huy mạnh mẽ trong đời sống xã hội. Lãng phí trong chi tiêu công vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức: Lãng phí trong quản lý quy hoạch (quy hoạch treo), trong đầu tư (công trình đầu tư không hiệu quả)... Cùng với đó là bộ máy hành chính cồng kềnh, "ngốn" nhiều tiền ngân sách, nhưng lại thiếu hiệu quả trong vận hành… Chi tiêu công lãng phí là một trong những nguyên nhân trực tiếp tạo ra áp lực nợ công.

Mặt khác, để phát triển đất nước, bắt buộc phải đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội nên việc huy động tổng lực các nguồn vốn (vốn ngân sách, vốn vay nước ngoài và huy động trong nước) là yêu cầu khách quan. Tuy nhiên, phải đầu tư hiệu quả, nếu không thì không chỉ gây nên tình trạng lãng phí vốn mà còn tạo ra không ít hệ lụy cho xã hội. Vì vậy, cùng với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn trên phạm vi quốc gia, tinh giản biên chế, thắt chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính... thì việc tiết kiệm các khoản chi thường xuyên cần được xem là giải pháp tiên quyết nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư.

Thực tế, tiết kiệm các khoản chi thường xuyên không đơn giản, dù rằng so với lãng phí trong đầu tư phát triển thì ở lĩnh vực này cũng không hề nhỏ. Nhưng với hàng trăm nghìn các khoản chi lớn nhỏ có tên, không tên tại hàng chục nghìn cơ quan, đơn vị trên cả nước, liên quan đến hàng triệu người, rất khó đánh giá thiệt hại. Mặt khác, tiết kiệm chi thường xuyên không chỉ đụng chạm đến vấn đề kinh tế tài chính mà còn tác động tới các vấn đề xã hội cũng như thói quen, suy nghĩ, tâm lý của con người. Và đây là một trong nhiều nguyên nhân khiến yêu cầu tiết kiệm chi ngân sách không như mong muốn.

Nhiều năm qua, Chính phủ đã đưa ra không ít quy định, giải pháp nhưng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí chưa phát huy trong đời sống xã hội.

Để hình thành ý thức tiết kiệm, văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí, đã đến lúc phải kiên quyết với các khoản chi tiếp khách, công tác (cả trong và ngoài nước) không thiết thực, thiếu hiệu quả, thậm chí có thể đưa ra các giải pháp "mạnh" như buộc xuất toán, hoàn trả ngân sách nhà nước những khoản chi không tuân thủ quy định về thực hành tiết kiệm. Cùng với đó là công khai minh bạch các khoản chi từ ngân sách nhà nước (từ khi lên kế hoạch chi, duyệt chi đến thực chi), ràng buộc quyền hạn với trách nhiệm của mỗi chủ tài khoản thực hiện chi ngân sách nhà nước, siết chặt quản lý công sản, xử lý triệt để những trường hợp vi phạm trong mua sắm công… Đặc biệt, cải cách hành chính, tinh giản bộ máy, sắp xếp lại đội ngũ hưởng lương từ ngân sách nhà nước phải được tiến hành một cách quyết liệt với quyết tâm mới.

Chắc chắn với việc thay đổi tư duy, siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, phát huy, lan tỏa văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí, chúng ta nhất định sẽ tạo được nguồn lực mới cho công cuộc phát triển đất nước.

2. Một vấn đề nữa, để tạo đà cho đất nước đi lên, việc huy động cao độ mọi nguồn lực cho nền kinh tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thực tế những năm qua cho thấy, nhân tố "vốn" (vốn tài chính, vốn tài nguyên…) luôn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tăng trưởng kinh tế. Nhưng đáng tiếc, chúng ta vẫn "chưa tạo được đột phá lớn trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển".

Một điểm có tính chất đặc thù của huy động vốn (tài chính) cho đầu tư phát triển là: Huy động luôn có xu hướng tỷ lệ thuận với hiệu quả sử dụng vốn. Có thể hiểu, khi tạo lập được môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, hiệu quả sử dụng vốn cao sẽ tự nó hấp dẫn thêm các nguồn vốn khác. Ngược lại, môi trường kinh doanh không thuận lợi, sử dụng nguồn vốn không hiệu quả, những chính sách huy động vốn sẽ nhanh chóng gặp trở ngại. "Doanh nghiệp thành lập nhiều thì đầu tư vào nhiều hơn; môi trường kinh doanh tốt hơn thì người dân sẵn sàng bỏ vốn để đầu tư kinh doanh. Làm sao để người dân bỏ vốn ra đầu tư kinh doanh?". Nhận định này cho thấy, các cơ chế chính sách mang tính đột phá để huy động nguồn vốn đầu tư có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Từ điểm nhìn khác, cùng với nguồn vốn đầu tư cơ bản từ khu vực nhà nước (ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ) và từ nước ngoài (vốn FDI, ODA) thì với Việt Nam, nguồn vốn từ khu vực tư nhân và nguồn kiều hối có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Chưa có những số liệu khả tín về quy mô nguồn vốn có thể huy động được từ người dân cho đầu tư phát triển, nhưng có thể khẳng định nguồn lực này không nhỏ. Theo một con số thống kê của Hiệp hội Kinh doanh vàng thế giới, lượng vàng mà người dân Việt Nam cầm giữ vào khoảng 500 tấn - tương đương 20 tỷ USD. Chưa kể kiều hối về Việt Nam hàng năm khoảng hơn 10 tỷ USD và một lượng ngoại tệ không nhỏ đang được người dân tích trữ. Làm thế nào để vàng, ngoại tệ trong dân không phải là nguồn vốn "chết", làm thế nào "gọi" nguồn vốn này vào dòng chảy của nền kinh tế? Câu trả lời ở đây phụ thuộc kết quả trong cải cách thể chế, xây dựng chính sách, thực hiện chiến lược và quy hoạch của đất nước cũng như quyết tâm mạnh mẽ trong chỉ đạo và điều hành của bộ máy chính quyền các cấp phải bảo đảm cho được công khai, minh bạch, bình đẳng. Khi đó sẽ tạo nên những "chứng chỉ" về niềm tin với doanh nghiệp và người dân.

Thực tế, nhiều chính sách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp, cũng như nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế đã được ban hành cùng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo... Tuy nhiên, để thực hiện mục tiêu đến năm 2020, cả nước có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp hoạt động, trong đó có các doanh nghiệp có quy mô lớn, nguồn lực mạnh, thì bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bảo vệ nhà đầu tư, quyền sở hữu, quyền tài sản; hoàn thiện cơ chế chính sách để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng các nguồn lực về vốn, đất đai, tài nguyên..., thì việc đẩy mạnh hỗ trợ quá trình khởi nghiệp kinh doanh phải trở thành yêu cầu cấp thiết.

Với một Chính phủ kiến tạo, hành động, liêm chính, phục vụ nhân dân, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng việc chống lãng phí trong chi tiêu công, thắt chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính và huy động các nguồn lực phát triển kinh tế sẽ có bước chuyển mới.
Nguyên Minh
Từ khoá
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Liên kết hữu ích
Thông báo