Kiểm soát quyền lực

Suy ngẫm đầu tuần | 06:52 Thứ Hai ngày 26/12/2016
(HNM) - Để nâng cao hiệu quả xây dựng, chỉnh đốn Đảng, trong Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) có nêu một chủ trương rất mới: “Các cấp ủy, tổ chức Đảng chỉ đạo rà soát, hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc thực thi quyền lực của người có chức, có quyền, theo hướng quyền hạn đến đâu trách nhiệm đến đó; phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm tập thể, cá nhân trong từng công đoạn giải quyết công việc và có chế tài xử lý nghiêm những hành vi vi phạm”. Nói một cách hình ảnh về công việc quan trọng này - đó là cần phải nhốt quyền lực vào trong “cái lồng” quy chế.

Vì sao phải đặt vấn đề kiểm soát như vậy?

1. Ở nước ta, ngay từ khi giành được chính quyền về tay nhân dân xây dựng xã hội mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân”.

Để bảo đảm “bao nhiêu quyền hạn đều của dân”, suốt nhiều chục năm qua, Đảng, Nhà nước không ngừng chăm lo xây dựng, ban hành các cơ chế, chính sách, xây dựng tổ chức các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm giúp cá nhân, tổ chức thực thi tốt nhất sự ủy quyền của nhân dân giao phó. Những thành tựu to lớn, vĩ đại của đất nước đạt được, bên cạnh ý nghĩa chung, còn là minh chứng rõ nét nhất về thực thi quyền lực “của dân”, “vì dân”.

Tuy nhiên, thực tiễn thực thi và kiểm soát quyền lực được giao đã bộc lộ không ít bất cập. Nhiều cá nhân, tập thể đã không tuân theo những nguyên tắc, quy định về chức năng, nhiệm vụ, quy trình công tác… do cơ quan thẩm quyền quy định, gây tác hại nhiều mặt cho sự nghiệp cách mạng và phát triển xã hội.

Với tổ chức Đảng các cấp, một đảng viên giữ chức trách, nhiệm vụ lãnh đạo khi đặt “cái tôi” lên trên tập thể, đồng nghĩa không còn duy trì được các nguyên tắc tổ chức của Đảng - lâu dần làm suy giảm, dẫn tới vô hiệu hóa vai trò của cả tổ chức, làm mất đi tính tiên tiến của một đảng cách mạng chân chính.

Với bộ máy chính quyền, khi người đứng đầu cơ quan, đơn vị “thoát ly” những nguyên tắc, quy định về quản lý, thì sai phạm không chỉ dừng trong nội bộ, mà tùy theo lĩnh vực, tính chất mức độ - hậu quả có thể sẽ gây thiệt hại nhiều mặt và tác động khôn lường. Khi đó, không chỉ mất tiền, mất cán bộ, mà còn gây bức xúc trong xã hội. Sự việc tặng các danh hiệu thi đua và thực hiện luân chuyển cán bộ trong vụ Trịnh Xuân Thanh vừa qua khiến cho hàng loạt cán bộ cấp cao phải chịu kỷ luật là một ví dụ điển hình về những mất mát nhiều mặt này.

Với cá nhân, khi không còn khép mình trong kỷ luật, đồng nghĩa với đã đem chính mình giao cho môi trường suy thoái. Khi người cán bộ, đảng viên đã nói khác, làm khác với những lời hứa trước Đảng kỳ, với đạo đức cộng sản... thì sự suy thoái quyền lực ấy - ít có thể dẫn tới giảm sút uy tín cá nhân, nhiều là dẫn tới hố sâu thất bại.

Vượt quá quyền lực được người dân giao (mà trong thực tế sự vượt quyền này thường gắn liền với những mưu lợi cá nhân) - chính là đã tham ô thứ tài sản lớn nhất của người dân tín nhiệm giao cho. Hành vi ấy vừa là vi phạm pháp luật, vừa gây mất uy tín cá nhân, làm giảm sút niềm tin của người dân về người cán bộ của Đảng.

2. Trong 3 nhóm biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” vừa được Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) xác định, dễ nhận thấy rất nhiều biểu hiện liên quan tới quyền lực.

Về tư tưởng chính trị, đó là những biểu hiện: Phai nhạt lý tưởng cách mạng; không chấp hành nghiêm các nguyên tắc tổ chức của Đảng; không còn ý thức hết lòng vì nước, vì dân; tham vọng chức quyền, không chấp hành sự phân công của tổ chức; tranh thủ bổ nhiệm người thân, người quen, người nhà dù không đủ tiêu chuẩn, điều kiện giữ chức vụ lãnh đạo...

Về suy thoái đạo đức, lối sống, đó là lối sống và những hành vi: Cá nhân chủ nghĩa, sống ích kỷ, thực dụng, cơ hội, vụ lợi; vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, kèn cựa địa vị, gây mất đoàn kết nội bộ; độc đoán, gia trưởng; mắc bệnh “thành tích”, háo danh; thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm; mua sắm, sử dụng tài sản công vượt quy định; chi tiêu công quỹ tùy tiện, vô nguyên tắc; lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao để dung túng, bao che, tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực; sa vào các tệ nạn xã hội...

Trong những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” được Trung ương chỉ ra cũng có nhiều hành vi bắt nguồn do “cái tôi” đã vượt lên trên “cái chúng ta” một cách nghiêm trọng như: Phản bác, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các nguyên tắc tổ chức của Đảng; nói, viết, làm trái quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kích động tư tưởng bất mãn, bất đồng chính kiến, chống đối trong nội bộ; phủ nhận vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng...

Thực tiễn vừa nêu cho thấy, việc xây dựng và thực hiện cơ chế kiểm tra, kiểm soát việc thực thi quyền lực là rất cần thiết nhằm phát huy đúng vai trò của quyền lực, đồng thời giảm thiểu tác hại từ sự tha hóa nó gây ra.

Cách đó là gì?

Trước hết, cần nhận thức lại cho đúng và đầy đủ về quyền lực, về đạo đức cách mạng cùng những biểu hiện sinh động và phức tạp trong thực tiễn. Đây cũng là lý do, trong việc triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) lần này, có nội dung quan trọng là cấp trên sẽ về gợi ý kiểm điểm sâu để chỉ ra những biểu hiện sai trong sử dụng quyền lực mà cấp dưới chưa nhận thức đủ.

Đó là “làm ngay những việc cần làm” để chấn chỉnh những bất cập được Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) đã chỉ ra, điển hình như việc Đảng, Nhà nước mới ban hành nhiều văn bản quy định rất chặt chẽ, cụ thể nhằm tăng cường quản lý chặt chẽ cán bộ, đảng viên; khắc phục tình trạng ăn uống, chè chén, “liên hoan”, “gặp mặt” không lành mạnh, với động cơ không trong sáng...

Đó là tăng cường hơn nữa việc kiểm soát cá nhân trước tập thể thông qua những cơ chế như: đăng ký không để vi phạm những biểu hiện suy thoái và hằng năm kiểm điểm lại; đăng ký học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo tinh thần Chỉ thị 05-CT/TƯ bằng những việc làm cụ thể và định kỳ tự soi lại mình...

Đó là thực hiện tốt hơn nữa cơ chế giám sát, phát huy vai trò của nhân dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền thông qua thực hiện thật tốt Quyết định số 217-QĐ/TƯ và Quyết định số 218-QĐ/TƯ của Bộ Chính trị khóa XI.

Với mỗi cán bộ, đảng viên, đó còn là thường xuyên sử dụng thật tốt vũ khí tự phê bình và phê bình; là nghiêm chỉnh chấp hành đúng những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước...

Nói cho cùng, hiểu rõ về quyền lực, kiểm soát tốt việc thực thi quyền lực, vừa tránh được bị quyền lực làm tha hóa, vừa trở thành người công dân tốt, người cán bộ tốt!
Long Hà
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Liên kết hữu ích
Thông báo