Đồng hành trong kỷ nguyên mở

Suy ngẫm đầu tuần | 06:12 Thứ Hai ngày 23/04/2018
(HNM) - Tại nhiều địa phương, đơn vị trên cả nước, đang diễn ra Đại hội Công đoàn các cấp, tiến tới Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XII (nhiệm kỳ 2018-2023). Đây là chuỗi sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với giai cấp công nhân, người lao động và bản thân tổ chức Công đoàn. Nhìn rộng ra, chuỗi sự kiện này sẽ có những tác động rất hệ trọng tới kết quả thực hiện đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Ý nghĩa đặc biệt với những tác động rất hệ trọng đó có thể xem xét từ rất nhiều góc độ.

Hiến pháp (năm 2013) đã nêu rõ: Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện cho người lao động, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động; tuyên truyền, vận động người lao động học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Điều 10). Từ tinh thần này của Hiến pháp, soi chiếu vào Luật Công đoàn, Điều lệ Công đoàn Việt Nam, càng thấy rõ: Tổ chức Công đoàn đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới mà cả thuận lợi và khó khăn đều không nhỏ.

Thực tế những năm qua của nhiệm kỳ Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XI, phong trào công nhân và hoạt động Công đoàn đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tập hợp được đông đảo công nhân, viên chức, lao động vào tổ chức Công đoàn. Công đoàn đã chủ động tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng, chăm lo việc làm, đời sống của đoàn viên và người lao động; tích cực tuyên truyền, vận động, phát động nhiều phong trào thi đua thiết thực, hiệu quả, động viên công nhân, viên chức, lao động hăng hái thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo...

Đến thời điểm này, các cấp Công đoàn cả nước đã có hơn 10 triệu đoàn viên thuộc hơn 126.000 Công đoàn cơ sở. Hằng năm, tổ chức Công đoàn đã giới thiệu cho Đảng hàng chục nghìn đoàn viên để xem xét kết nạp (năm 2017, có hơn 92.000 đoàn viên công đoàn được kết nạp Đảng)...

Tuy nhiên, hoạt động Công đoàn vẫn còn không ít hạn chế: Mô hình tổ chức còn chồng chéo; công tác phát triển tổ chức cơ sở và đoàn viên còn yếu; nội dung, phương thức hoạt động của một số tổ chức Công đoàn, nhất là tại cơ sở, còn đơn điệu, chưa đủ sức thu hút, lôi cuốn đông đảo người lao động, đặc biệt là đối với người lao động khu vực kinh tế ngoài nhà nước.

Những khó khăn, vướng mắc đã được chỉ ra, nhất là tại doanh nghiệp mà nổi bật là khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước (khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài): Khó tập hợp, thu hút người lao động, thiếu hụt đội ngũ cán bộ công đoàn nhiệt tình, có kinh nghiệm, tâm lý giới chủ doanh nghiệp (thờ ơ, không mặn mà, thậm chí định kiến...) rồi cả những vấn đề như “hậu kiểm, giám sát” việc thực hiện các quy định, chính sách về hoạt động Công đoàn…

Những khó khăn, rào cản đối với vai trò, vị thế tổ chức Công đoàn và hoạt động công đoàn, đã được nhận diện, từng bước được tháo gỡ nhưng thực tế lại liên tục phát sinh những vấn đề rất mới trong bối cảnh chung của kỷ nguyên mở: Kỷ nguyên của hội nhập quốc tế sâu rộng và kỷ nguyên của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Đường lối hội nhập tích cực, chủ động, sâu rộng của Đảng và Nhà nước ta trong những năm qua không chỉ thể hiện sinh động ở các mặt hội nhập trong lĩnh vực chính trị, quốc phòng - an ninh, văn hóa - xã hội… mà mặt rất quan trọng là hội nhập về kinh tế. Cùng với các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới (đã ký kết hoặc đã có hiệu lực), ngày 9-3 vừa qua, Việt Nam (cùng 10 nền kinh tế) đã chính thức ký kết Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Dù còn phải qua một số “thủ tục kỹ thuật” để hiệp định chính thức có hiệu lực, nhưng những tác động của việc thực thi CPTPP tới tổ chức Công đoàn, đội ngũ công nhân là có thể dự báo: Đó là việc được phép thành lập tổ chức đại diện khác của người lao động bên cạnh Công đoàn Việt Nam.

Trong thời gian không xa, Công đoàn Việt Nam không còn là tổ chức đại diện duy nhất của người lao động. Vấn đề cạnh tranh giữ và thu hút với đoàn viên công đoàn là điều tất yếu sẽ xảy ra. Môi trường hoạt động công đoàn cũng sẽ có những thay đổi lớn do quan hệ lao động phát sinh những diễn biến mới.

Còn với cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, sự lên ngôi của trí tuệ nhân tạo, “công nhân rô bốt” cũng là xu thế tất yếu sẽ diễn ra. Không chỉ vị thế của công nhân nói riêng, người lao động nói chung đứng trước áp lực cạnh tranh khiến hoạt động của tổ chức Công đoàn lại đứng trước những đòi hỏi mới mà một trong số mục tiêu hàng đầu là bảo vệ, bảo đảm được quyền lợi của đoàn viên.

Tác động của kỷ nguyên mở tới tổ chức và hoạt động công đoàn, sẽ thấy trong tương lai gần, trước hết xảy ra ở khối doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực có yếu tố nước ngoài hoặc tư nhân. Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động một cách mạnh mẽ, sáng tạo không chỉ là yêu cầu từ thực tế mà còn phải được thực hiện với tốc độ nhanh để Công đoàn Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động một cách xứng đáng.

Cùng với việc làm tốt nhiệm vụ đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tuyên truyền, vận động, giáo dục người lao động; phát triển đoàn viên công đoàn và Công đoàn cơ sở; tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thì tổ chức Công đoàn cần tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội cũng như kiến nghị hoặc tham gia xây dựng chính sách, pháp luật… hiệu quả hơn nữa. Ở chiều ngược lại, từ phía người lao động, mỗi người cần có ý thức chủ động, góp phần xây dựng Công đoàn - tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích chính đáng của mình - vững mạnh.

Cũng không thể không không nói đến trách nhiệm của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đối với Công đoàn. Đó là bảo đảm, hỗ trợ, tạo điều kiện cho Công đoàn hoạt động hoặc phối hợp thực hiện chức năng, quyền, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn theo quy định của pháp luật.

Đồng hành trong kỷ nguyên mở, mối quan hệ tác động, tương hỗ nhiều chiều: Công đoàn - công nhân, người lao động - Nhà nước - cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chính là cơ sở bảo đảm mục tiêu: Xây dựng giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn vững mạnh, góp phần tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Bình Nguyên
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Thông báo