Cơ chế phòng ngừa tham nhũng

Suy ngẫm đầu tuần | 06:29 Thứ Hai ngày 02/07/2018
(HNM) - Thời gian qua, công tác phòng, chống tham nhũng được chỉ đạo thực hiện quyết liệt, đạt nhiều kết quả tích cực, rõ rệt, để lại dấu ấn tốt, được nhân dân rất hoan nghênh, đồng tình, ủng hộ; các tổ chức quốc tế ghi nhận, đánh giá tích cực. Tham nhũng đang từng bước được kiềm chế và có chiều hướng thuyên giảm, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Đây là đánh giá được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo trung ương về Phòng, chống tham nhũng nêu tại Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống tham nhũng diễn ra sáng 25-6, tại Hà Nội. Có thể thấy, những “kết quả tích cực, rõ rệt” thể hiện trên rất nhiều mặt, như: Cơ chế chính sách, pháp lý, bao gồm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng được hoàn thiện thêm một bước, “cơ bản đã tương đối đủ”.

Công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán được chỉ đạo quyết liệt, chặt chẽ, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh các sai phạm. Công tác phát hiện, xử lý các vụ việc, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế được đẩy mạnh và có những chuyển biến tích cực, rõ nét, được coi là điểm sáng trong công tác phòng, chống tham nhũng thời gian gần đây...

Trong bối cảnh chung đó, TP Hà Nội đã đạt nhiều kết quả thực chất, quan trọng. Bên cạnh đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về công tác phòng, chống tham nhũng, Thành ủy đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao vai trò, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng, đề cao vai trò người đứng đầu cũng như đẩy mạnh cải cách hành chính.

Ban Thường vụ Thành ủy đã chủ động rà soát, tiến hành thanh tra, kiểm tra, đặc biệt ở những lĩnh vực có nguy cơ cao xảy ra tham nhũng. Qua đó, nhiều vụ việc tồn đọng kéo dài đã được xử lý dứt điểm, các vụ nghiêm trọng được đưa ra xử lý trước pháp luật.

Tuy nhiên, “kết quả tích cực, rõ rệt” mới chỉ là bước đầu và những tồn tại, hạn chế của công tác phòng, chống tham nhũng vẫn còn hiện hữu như: Ở một số địa phương, bộ, ngành còn chưa có sự chuyển biến rõ rệt, vẫn còn tình trạng "trên nóng, dưới lạnh", nể nang, né tránh, ngại va chạm. Việc phát hiện, xử lý tham nhũng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; tự kiểm tra, tự phát hiện và xử lý tham nhũng ở nội bộ cơ quan, đơn vị vẫn là khâu yếu. Chưa kể, tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong khu vực hành chính, dịch vụ công vẫn gây bức xúc trong người dân, doanh nghiệp...

Tham nhũng, dưới các dạng thức như tham nhũng vật chất, tham nhũng quyền lực hay tham nhũng lớn/tham nhũng vặt, tham nhũng chính trị, tham nhũng hành chính, tham nhũng kinh tế, là hệ quả tất yếu của những kẽ hở trong quản lý kinh tế - xã hội. Bất cứ lĩnh vực nào tồn tại lỗ hổng về mặt quản lý thì nơi đó, sai phạm, tham nhũng có "đất" để nảy sinh.

Thực tế cho thấy, theo suốt chiều dài lịch sử, ở mọi hình thức tổ chức nhà nước, ở mọi quốc gia, tham nhũng luôn là một nguy cơ có tính tiềm tàng, hoặc bùng phát khi có cơ hội. Bịt những kẽ hở, lỗ hổng trong quản lý kinh tế - xã hội chính là xác lập, hoàn thiện cơ chế phòng ngừa tham nhũng, tham ô có thể nảy mầm.

Vì vậy, có thể thấy một trong những thông điệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo trung ương về Phòng, chống tham nhũng nêu rõ trong phát biểu tại Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống tham nhũng, là yêu cầu: Xây dựng, hoàn thiện các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng; phấn đấu từ nay đến hết nhiệm kỳ cơ bản hoàn thành một bước về xây dựng một cơ chế phòng ngừa chặt chẽ để "không thể tham nhũng".

Cơ chế phòng ngừa chặt chẽ đó bao gồm: Hoàn thiện quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; các quy định về kiểm soát quyền lực, trách nhiệm người đứng đầu khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm giải trình, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; quy định về việc ngăn chặn những người có chức, có quyền lợi dụng cương vị công tác để trục lợi; quy định về cho thôi, miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý; quy định về điều chuyển, thay thế cán bộ khi có dư luận hoặc có biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, uy tín thấp; cơ chế khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung…

Về mặt thể chế pháp lý, đó là việc khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) bảo đảm khả thi và hiệu quả... Đẩy nhanh việc xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật, khắc phục những sơ hở trong quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, nhất là ở các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng...

Hoàn thiện cơ chế phòng ngừa tham nhũng không chỉ là yêu cầu cấp bách, đậm rõ tính thời sự, đáp ứng yêu cầu của công tác phòng, chống tham nhũng nói riêng mà còn phù hợp với những đòi hỏi của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước nói chung.

Nhìn vào lịch sử đất nước, rất nhiều bài học về xây dựng cơ chế phòng ngừa tham nhũng của ông cha ta đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Chẳng hạn, nhiều quy định phòng, chống tham nhũng đã được thể chế hóa tương đối chặt chẽ trong bộ Quốc triều Hình luật ban hành dưới triều Lê Thánh Tông (1442-1497) và Luật Hồi tỵ ban hành dưới triều Minh Mệnh (1791-1841).

Yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế - xã hội nói chung, ngăn chặn, phòng, chống tham nhũng nói riêng luôn song hành, vận động cùng sự phát triển về mọi mặt đời sống, nhất là khi sự phát triển luôn gắn liền với sự phong phú, đa dạng và phức tạp của các quan hệ chính trị, kinh tế, xã hội. Nhìn ra thế giới, có rất nhiều ví dụ thành công về việc xây dựng cơ chế phòng ngừa tham nhũng.

Chẳng hạn, Singapore đã xây dựng được cơ chế phòng ngừa mà ở đó cán bộ, viên chức nhà nước “không dám tham nhũng”, “không thể tham nhũng”, “không cần tham nhũng”, “không được tham nhũng”.

Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đặt ra mục tiêu đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu. Rõ ràng, đây là công việc rất khó khăn, rất phức tạp, không thể một lúc lơ là. Cơ chế phòng ngừa tham nhũng vừa có ý nghĩa ngăn chặn thứ giặc nội xâm nảy sinh, vừa có ý nghĩa như công cụ cho hoạt động đấu tranh. T

uy nhiên, xét cho cùng, cơ chế phòng ngừa tham nhũng mới là một trong những điều kiện cần, mặc dù tối quan trọng. Điều kiện đủ chính là quyết tâm, thực tâm phòng, chống tham nhũng ở mọi cấp, mọi ngành, địa phương; ở tất cả cán bộ, đảng viên với sự chung tay, giúp sức của nhân dân.

Chính vì vậy, công tác tuyên truyền, giáo dục, tạo sự tự giác, thống nhất cao về ý chí và hành động trong cán bộ, đảng viên và nhân dân về phòng, chống tham nhũng vẫn là yêu cầu quan trọng, cần được đẩy mạnh lên những tầng nấc mới, với hiệu quả cao hơn.

Với những điều kiện cần và đủ, “giặc nội xâm” chắc chắn sẽ bị ngăn chặn, đẩy lùi.
Thế Nguyên
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Thông báo