Trăn trở nghề trồng thuốc Nam ở Ba Vì

Tin quận, huyện | 07:18 Chủ Nhật ngày 15/04/2018
(HNM) - Ba Vì là xã nằm trên triền núi thuộc huyện Ba Vì, với 98% dân số là người đồng bào dân tộc Dao. Người Dao Ba Vì nổi tiếng với nghề thuốc Nam, tuy nhiên để người dân sinh sống và làm giàu từ nghề này là một điều trăn trở, rất cần sự hỗ trợ từ nhiều phía...

Lương y Triệu Thị Lan giới thiệu các loại thuốc quý tại vườn thuốc Nam của gia đình.

"Kho" dược liệu quý

Xã Ba Vì có nhiều gia đình bốc thuốc Nam chữa bệnh, trước hết để tự chữa bệnh cho người nhà, dòng tộc, sau đó là người dân các địa phương. Nhiều bài thuốc quý của người Dao Ba Vì được người tiêu dùng tin dùng. Chị Nguyễn Thị Nương ở Khu tập thể Viện 103 (quận Hà Đông) chia sẻ: "Tình cờ trong một lần du lịch tại khu vực đền Thượng của huyện Ba Vì, tôi biết đến một loại thuốc chữa các bệnh về răng của đồng bào dân tộc Dao. Khi mua về dùng, tôi thấy có hiệu quả. Vì vậy, tôi đã tìm cách liên hệ mua thêm mấy chục chai thuốc đó gửi làm quà cho người thân ở Mỹ. Nhiều lúc mắc các bệnh như: Sưng răng, chảy máu răng… chữa hết tiền triệu, uống bao nhiêu thuốc kháng sinh rất hại sức khỏe, vậy nhưng chỉ cần mua 1 chai thuốc giá vài chục nghìn đồng về ngâm với rượu trắng súc miệng là khỏi ngay".

Còn anh Nguyễn Văn Lượng ở thị trấn Phùng (huyện Đan Phượng) cho hay, gia đình anh rất "tín nhiệm" các loại lá tắm cho phụ nữ sau sinh của đồng bào dân tộc Dao tại xã Ba Vì và các bài thuốc hỗ trợ sau sinh sản, rất tốt cho sản phụ. "Bởi vậy, nếu gia đình có người thân chuẩn bị đến kỳ sinh nở, tôi lại lặn lội lên tận nơi hoặc nhờ bạn bè công tác tại khu vực lân cận tìm mua giúp. Ngoài ra, các bài thuốc về dạ dày, bổ máu, tăng cường sức khỏe… cũng được nhiều người biết đến và tin dùng" - anh Lượng cho biết thêm.

Qua những con đường bê tông phẳng lì, đường về thôn Yên Sơn của xã Ba Vì không còn vất vả như xưa, chúng tôi đến gặp bà Triệu Thị Lan - một trong những người luôn trăn trở trong việc duy trì nghề trồng, chế biến thuốc Nam. "Để tìm được những vị thuốc quý hiếm, ẩn mình trên núi cao đại ngàn, người Dao phải khổ công lặn lội trong rừng sâu, núi thẳm để tìm kiếm. Nghề thuốc muốn duy trì và phát triển, không chỉ dừng lại ở việc sử dụng dược liệu để bốc thuốc mà còn bắt đầu từ công việc tìm kiếm cây thuốc, chế biến, bắt bệnh và bốc thuốc. Đa số người Dao ở xã Ba Vì đều có những hiểu biết nhất định về nghề trồng, chế biến thuốc Nam. Hiện nay, nhiều cây thuốc quý chỉ có ở cốt 400 trở lên, nếu bà con vào rừng khai thác là vi phạm pháp luật, còn nếu tự trồng thì điều kiện khí hậu ở cốt thấp không đạt chất lượng dược lý.

Do vậy, để hỗ trợ bà con làm nghề, Nhà nước cần có những chính sách bảo tồn các cây thuốc quý, trong đó đặc biệt quan tâm đến chế độ trồng, chăm sóc có sự tham gia của cộng đồng. Làm được như vậy, vừa bảo vệ rừng, vừa tạo kế sinh nhai cho đồng bào dân tộc thiểu số. Mặt khác, cần xây dựng thương hiệu và hỗ trợ quảng bá những bài thuốc tốt của đồng bào dân tộc Dao để nhiều người biết đến..." - Bà Lan chia sẻ.

Tìm hướng phát triển

Trò chuyện với lương y Triệu Thị Thanh - một trong những người có nhiều năm gắn bó với cây thuốc Nam cho hay: "Từ nhiều năm nay, đối với các bài thuốc phổ biến, gia đình tôi đều ghi số điện thoại trên các loại sản phẩm để người dùng sau khi sử dụng hiệu quả, nếu tin dùng, có thể gọi điện thoại mua tiếp. Nhờ đó khách hàng ngày một nhiều, tuy nhiên, đa số đều là khách hàng nhỏ lẻ, mua về gia đình sử dụng hoặc biếu, tặng người thân. Bên cạnh đó, thuốc của đồng bào vẫn chủ yếu ở dạng nguyên liệu thô, sản phẩm đơn điệu. Nếu như cùng bài thuốc đó, được doanh nghiệp hỗ trợ về bao bì, nhãn mác, công bố rõ thành phần chất lượng và được cơ quan chức năng kiểm nghiệm đánh giá chất lượng sản phẩm thì sẽ có thêm nhiều người được chữa khỏi bệnh với giá rẻ và an toàn"...

Nhờ các chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc miền núi phát triển kinh tế, hợp tác xã thuốc Nam của người Dao Ba Vì được ra đời. Ngoài tìm kiếm các loại thuốc quý trong rừng, những năm qua, nhiều hộ dân ở đây đã xây dựng được vườn thuốc Nam tại gia đình, vừa bảo tồn các loại thuốc quý, vừa chủ động nguồn dược liệu phát triển kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Vì Lý Sinh Vượng cho hay, cây thuốc Nam vốn được coi là thế mạnh của xã, nhưng hiện chỉ có một số hộ làm tốt. Khi nhân rộng, bà con gặp nhiều khó khăn về đất đai, "đầu ra" của sản phẩm rất bấp bênh. Nghịch lý của xã là tuy đất rộng (2.540ha), nhưng bà con dân tộc thiểu số vẫn thiếu đất sản xuất, bởi có tới 2.200ha nằm trong lâm phần Vườn Quốc gia Ba Vì quản lý, phần của xã chỉ còn 340ha đất sử dụng.

Trước khó khăn, trăn trở của đồng bào Dao về nghề thuốc Nam, hy vọng, lời giải sẽ sớm được thực hiện bởi sự chung tay hỗ trợ nhiều hơn từ các cấp, các ngành, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Qua đó, giúp bà con tận dụng thế mạnh địa phương để duy trì, phát triển nghề quý: Sản xuất thuốc Nam vừa tạo sinh kế bền vững vừa chữa bệnh cho cộng đồng...
Sơn Tùng
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Liên kết hữu ích
Thông báo