Bức tranh đồng tam khí khổng lồ dài hơn 4m, rộng hơn 2,3m, mang tựa đề “Thiên tải nhất thì” (Nghìn năm có một) vừa chính thức được hoàn thành, là món quà ý nghĩa của các nghệ nhân làng Đồng Xâm (Thái Bình) chào đón 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Điều đặc biệt của bức tranh này không chỉ ở chất liệu, sự công phu, cầu kỳ trong sáng tạo, mà còn ở ý tưởng và nội dung thâm sâu sắc mà các nghệ nhân và các nhà văn hóa lớn tâm huyết gửi vào.
 

Tranh do Doanh nghiệp Mỹ nghệ đồng tam khí Duy An thực hiện, được khởi công cách đây 3 năm. Bức tranh do những nghệ nhân tài hoa và có kinh nghiệm của Làng nghề chạm bạc Đồng Xâm, Thái Bình tự tay làm. Góp sức cùng các nghệ nhân trong việc sáng tạo bức tranh còn có 2 nhân vật văn hóa đặc biệt, đó là Giáo sư Vũ Khiêu - Anh hùng Lao động thời đổi mới, nhà trí thức lớn của dân tộc và Nhà thư pháp số một Việt Nam - "Long thành lão nhân" (Ông già thành Thăng Long) Nguyễn Văn Bách.

Bức tranh “Thiên tải Nhất thì” nói về việc dời kinh đô từ Hoa Lư và sự linh diệu của thế "Rồng cuộn Hổ ngồi" của đất Thăng Long, qua đó nói lên khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, thịnh vượng và mong muốn hòa bình, hữu nghị của dân tộc Việt Nam.

Bố cục của bức tranh gồm 2 phần, phần đầu là hình ảnh vị vua anh minh Lý Công Uẩn đang dẫn đầu đoàn thuyền dời kinh đô từ Hoa Lư về Thăng Long - đánh dấu cột mốc lịch sử trọng đại của đất nước, bắt đầu thời kỳ mới của Thăng Long - Hà Nội. Phần hai là các hình ảnh tiêu biểu, linh thiêng của nền văn hoá Thăng Long - Hà Nội. Đó là hình ảnh sông Hồng - “dòng sông mẹ” của đất nước Việt Nam - không chỉ mang nặng phù sa bồi đắp châu thổ rộng lớn, dòng sông hùng vĩ này đã phát xuất nền văn minh sông Hồng rực rỡ mà nhiều nhà khảo cổ, sử học vẫn đang say mê lần giở các trầm tích thâm sâu. Đó là hình ảnh vùng núi cổ Ba Vì - ngọn núi tổ của nước Đại Việt, với ba ngọn tâm linh lừng danh từ vạn cổ là đỉnh Vua, đỉnh Tản Viên, đỉnh Ngọc Hoa. Đây là nơi ngự trị muôn đời của thần Tản Viên (tức Sơn Tinh) canh giữ cho cả vùng đồng bằng Bắc Bộ, một trong “tứ bất tử” theo tín ngưỡng của người Việt.

Chính giữa bức tranh là dòng chữ thư pháp chạm vàng: “Thiên tải Nhất thì” - nghĩa là nghìn năm một thuở, tức 1.000 năm mới có một lần duy nhất kỷ niệm ngày Chiếu dời đô. Hai bên là đôi câu đối "Hổ cứ long bàn thiên thiết hiểm/ Nhân khang vật phụ địa trung linh" (tạm dịch: Thế đất rồng cuộn, hổ ngồi, con người luôn khoẻ mạnh, mọi vật đầy đủ/ Nhờ có đất linh thiêng mà hun đúc lên sự thịnh vượng). Điều đặc biệt là tất cả các chữ này đều được rút ra từ Chiếu dời đô của Vua Lý Thái Tổ 1.000 năm trước. Đây là tác phẩm mà "Long thành lão nhân" Nguyễn Văn Bách đã bao nhiêu năm bỏ công sức và tâm huyết để thảo ra. Thêm một điều quý giá khác của bức tranh là bút tích đề tựa của Giáo sư Vũ Khiêu: "Chào mừng Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến anh hùng và hòa bình hữu nghị" - thể hiện rõ khát vọng và mong ước ngàn đời của dân tộc Việt Nam.

Theo Giáo sư Vũ Khiêu, bức tranh cơ bản đảm bảo được các giá trị về mặt mỹ thuật, lịch sử và văn hoá, đồng thời thể hiện được lòng nhiệt thành của những người nghệ nhân trong làng nghề cổ.

Không nói về số tiền rất lớn đã bỏ ra, cũng không quan tâm về kỷ lục mà bức tranh đã tạo lập, mong muốn của nghệ nhân Nguyễn Duy An - chủ nhân bức tranh - cùng những người đã làm nên tác phẩm là qua việc trưng bày tại Thủ đô trong dịp Đại lễ Nghìn năm, bức tranh thể hiện được lòng tự hào dân tộc, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, đất nước và con người Việt Nam và tôn vinh văn hoá Thăng Long - Hà Nội với bạn bè quốc tế.

Tác phẩm nghệ thuật đặc sắc "Thiên tải Nhất thì" sẽ được trưng bày và tham dự cuộc thi Hội làng nghề Việt Nam trong khuôn khổ các hoạt động quốc gia chào mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.