Ý kiến trên của ông Sơn được nêu ra tại buổi làm việc sáng nay (16/2) giữa Đoàn Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của QH với UBND TP Hà Nội về tình hình thực hiện Luật Xuất bản trên địa bàn.
Ông Trịnh Ngọc Thạnh, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban, Trưởng đoàn giám sát nêu rõ mục đích của buổi làm việc nhằm nắm bắt tình hình thi hành Luật xuất bản năm 2004 tại Hà Nội ở 3 nội dung: xuất bản, in và phát hành. Đoàn sẽ ghi nhận những thuận lợi, vướng mắc mà TP đang gặp phải cũng như các đề xuất có cần thiết phải sửa luật hay không, sửa đổi nội dung gì để chuẩn bị cho việc xem xét dự thảo Luật tại kỳ họp QH tới.
Bất cập lớn trong phân cấp quản lý Nhà nước ở địa phương
 |
| Sách giả tràn lan |
Trình bày vắn tắt báo cáo về tình hình thi hành Luật xuất bản trên địa bàn TP Hà Nội, ông Phạm Quốc Bản, GĐ Sở Thông tin và Truyền thông (TT&TT) nhấn mạnh trên địa bàn TP hiện tập trung nhiều NXB (45/64 NXB của cả nước). Theo quy định của Luật thì các NXB thực hiện việc đăng ký kế hoạch xuất bản và nộp lưu chiểu trực tiếp với Bộ Thông tin và Truyền thông mà không có sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương.
Điều này đã khiến cho Sở TT&TT không đánh giá chính xác được tình hình hoạt động của các NXB trên địa bàn và cả NXB thuộc địa phương mình quản lý. Việc nộp lưu chiểu xuất bản phẩm là tài liệu không kinh doanh do Sở TT&TT cấp phép bộc lộ vướng mắc là phần lớn các cơ quan, tổ chức sau khi được cấp phép xuất bản không nộp lưu chiểu đúng hạn hoặc có trường hợp không thực hiện nộp lưu chiểu.
“Việc liên kết trong lĩnh vực xuất bản những năm qua đã làm phong phú, đa dạng thị trường sách tại Hà Nội và cả nước, nhưng cũng có một số bất cập như nhiều NXB không kiểm soát được nội dung, chất lượng sách liên kết. Đơn vị liên kết xuất bản không thực hiện đúng quy định về liên kết xuất bản dẫn đến sai phạm, cho ra đời những xuất bản phẩm kém chất lượng, gây bức xúc trong dư luận.
 |
| Lực lượng chức năng đột kích một cơ sở in lậu sách |
Sở TT&TT qua thanh kiểm tra đã phát hiện, xử lý nhiều trường hợp nối bản, xuất bản không phép. Các loại sách in lậu, sách vi phạm bản quyền vẫn bày bán công khai trên vỉa hè một số tuyến phố và các điểm công cộng; một số loại vàng mã không được cấp giấy xác nhận đăng ký in lưu hành trên thị trường. Một số trường hợp cá nhân, tổ chức nhập khẩu tài liệu không kinh doanh không tiến hành kiểm tra nội dung trước khi phát hành…
Ngoài ra, Luật Xuất bản chưa quy định cụ thể về việc xuất bản trên mạng Internet, xuất bản sách điện tử, phát hành sách điện tử trong khi nhu cầu đọc trực tuyến ngày càng phát triển dẫn đến tình trạng vi phạm bản quyền” - ông Bản nêu rõ.
Nhiều sai phạm do Luật quy định không chặt chẽ.
Đại diện của nhiều ban, ngành chức năng có mặt tại buổi làm việc cũng đã kiến nghị Bộ Tài chính quy định mức lệ phí phù hợp cho các thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm. Bởi phí thẩm định sách quy định mức chi trả 10.000 đồng/cuốn hiện nay là quá thấp, nhất là với các sách in bằng tiếng nước ngoài.
 |
| Nhiều vi phạm có thể được phát hiện tại các tuyến phố bán sách của Hà Nội |
GS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của QH nhấn mạnh “Hà Nội là địa bàn quan trọng về công tác xuất bản, song cũng có đặc thù là tồn tại tới 3 phố tập trung các cửa hàng bán sách vi phạm (giả mạo, in nối bản) là Đinh Lễ, Đường Láng và đường Phạm Văn Đồng. Vấn đề này đã được xử lỷ như thế nào bởi nếu không chống được sách giả thì NXB không thể tồn tại được”
Bà Nguyễn Thị Mai Hương, Phó thanh tra Sở TT&TT cho biết, mức xử phạt các vi phạm trong lĩnh vực phát hành là rất lớn, có thể lên tới vài chục triệu. Do đó, xu hướng làm giả sách hiện nay là không có, hoặc ở mức tinh vi hơn, phần nhiều là sách in nối bản. Ngoài ra, việc xin giấy phép của các NXB rất dễ với mức phu phí là 2 triệu đồng để có thể in với số lượng tuỳ ý. Các đơn vị phát hành thường đi xin giấy phép chứ không dại gì nộp phạt cho cơ quan chức năng. Còn tại 3 tuyến phố trên thực tế vẫn tồn tại sách lậu nhưng khó tìm hơn thời gian cách đây 2 năm.
Ông Nguyễn Kim Sơn, TGĐ NXB Hà Nội nêu ý kiến: “Mô hình NXB hiện nay không thống nhất, có cả công ty TNHH Nhà nước một thành viên, công ty xuất bản, nhà xuất bản… Do đó một trong những yêu cầu đặt ra trong sửa đổi Luật là phải thống nhất mô hình NXB.
 |
| Khâu kiểm soát không được chú trọng khiến thị trường nhan nhản sách kém cả về nội dung lẫn hình thức |
Nhiều sai phạm hiện nay xuất phát từ việc Luật quy định thiếu chặt chẽ như sách in lậu tràn lan. Sách trong NXB chưa xong thì bên ngoài đã có. Hiện các NXB muốn ra cuốn sách phải đặt hàng tác giả. Họ hoàn thiện trong vài tháng trời, rồi thông qua các công đoạn kiểm duyệt, biên tập khắt khe, trong khi cơ chế nhuận bút quá thấp khiến nhiều cây viết nổi tiếng chuyển sang viết báo
Thực trạng thị trường xuất bản hiện nay rơi vào tình trạng sách tốt không có nhiều, sách vô thưởng vô bản thì nhiều vô kể. NXB thành lập ra nhiều nhưng không chú trọng khâu kiểm soát, dẫn tới nội dung ấn phẩm kém…
Kết luận tại buổi làm việc, ông Trịnh Ngọc Thạch đã chia sẻ những khó khăn trong công tác in ấn, xuất bản với Hà Nội. Ngoài việc ghi nhận những ý kiến tại buổi làm việc, đoàn yêu cầu TP bổ sung thêm những yêu cầu cụ thể, đặc biệt trong phân cấp quản lý nhà nước ở địa phương để trên cơ sở đó bổ sung thêm vào báo cáo chỉnh sửa Luật.
 |
| Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc phát biểu kết luận buổi làm việc |
Trên cơ sở tiếp thu những ý kiến của các đại biểu QH trong đoàn giám sát, Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu ý kiến về hàng loạt những bất cập hiện nay trong lĩnh vực xuất bản, in ấn, phát hành đã thể hiện chính sách chưa thực sự đi vào cuộc sống, nhất là sự phân cấp giữa các cấp lãnh đạo về quản lý NN trong các lĩnh vực hiện còn nhiều bất cập. Thành phố sẽ nghiên cứu kỹ, có văn bản gửi đến Đoàn giám sát nêu rõ nội dung cần sửa và sửa như thế nào trong Dự thảo sửa đổi Luật xuất bản