(HNM) - Rác thải đã trở thành vấn đề nổi cộm trong đời sống xã hội, không chỉ ở các thành phố mà còn ở cả nông thôn. Theo một số liệu thống kê, mỗi ngày ở Hà Nội, khu vực nội đô thải ra 2.500 tấn rác và khu vực nông thôn khoảng 500 tấn chưa kể rác thải công nghiệp, rác thải xây dựng, rác thải y tế khoảng 2.000 tấn nữa.

Mỗi ngày hàng nghìn tấn rác thải sinh hoạt là quá tải với việc vận chuyển, chôn lấp, chế biến theo khả năng thực tế của ngành môi trường đô thị thành phố hiện nay, chưa kể khói bụi, tiếng ồn, nước thải đang gây ô nhiễm môi trường Thủ đô.

Trước thực trạng này, rất hoan nghênh chủ trương của lãnh đạo thành phố hỗ trợ 100% chi phí cho việc lập các điểm thu gom rác ở xã (mỗi xã khoảng 200 triệu đồng), các điểm tập kết rác ở huyện (mỗi huyện trung bình 2 điểm) và triển khai xây dựng nhà máy chế biến rác thải ở bãi rác Nam Sơn (Sóc Sơn), công suất khoảng 2.000 tấn rác/ngày theo hình thức BOT với số vốn khoảng 40 triệu USD, sẽ khởi công trước ngày diễn ra Đại lễ 1000 năm Thăng Long.

Chưa biết mức độ thành công đến đâu nhưng việc nghĩ đến giải quyết rác thải ở nông thôn, xây dựng nhà máy chế biến rác đã  thể hiện sự đổi mới tư duy của lãnh đạo TP Hà Nội trong lĩnh vực này.

Trước đây, với nếp nghĩ rác ở nông thôn không phải vấn đề lớn vì đa phần là rác hữu cơ, có thể chế biến tại chỗ, ngay trong từng gia đình, chúng ta đã để môi trường nông thôn bị ô nhiễm nặng nề, 5.000 làng nghề (Hà Nội có tới 1.500 làng trong số này) có nguy cơ phá sản, bỏ nghề, sức khỏe người dân bị đe dọa nghiêm trọng. Do kinh tế phát triển, rác thải ở nông thôn ngày nay không còn chỉ là rác hữu cơ mà các loại rác vô cơ từ đồ nhựa, đồ nhôm, sắt thép, vật liệu xây dựng… đã tăng lên đáng kể. Ngay rác hữu cơ, khi quá khả năng chịu đựng của môi trường như phân lợn ở các làng chăn nuôi; vỏ, bã từ chế biến khoai sắn, sắn dây; nước làm bún bánh… cũng vô cùng độc hại. Chủ trương hỗ trợ thu gom rác ở nông thôn phù hợp với nhu cầu thực tế và hợp lòng người.

Đáng chú ý hơn, chúng ta đã giảm dần việc chôn rác, đẩy mạnh chế biến rác theo phương pháp công nghiệp. Rác ngày càng nhiều, việc chôn lấp để giải quyết rác đã tỏ ra không còn thích hợp. Ngày càng nhiều những vụ người dân ngăn cản không cho mang rác đến địa phương mình để chôn lấp như đã từng xảy ra ở Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Nam Định, Sơn Tây, Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh vì hố chôn rác gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Ngay huyện Thường Tín (Hà Nội) có 167 xã thì phải có 167 hố rác vì người dân không cho mang rác từ xã khác vào xã mình chôn. Chôn rác còn gây lãng phí về đất. Mỗi ngày Hà Nội chôn 2.500 tấn rác, mỗi năm lượng rác lại tăng 15%, nếu chỉ chôn rác, đến năm 2015, Hà Nội sẽ không còn chỗ để chôn.

Chế biến rác theo phương pháp công nghiệp không chỉ làm sạch môi trường mà còn tiết kiệm đất, đưa một lượng rác đáng kể trở lại phục vụ cuộc sống. Nhưng chế biến rác tốn kém về vốn và còn cần sự hợp tác của người dân ngay từ khi gom rác. Nếu rác lẫn lộn đủ loại hữu cơ, vô cơ, nhựa dẻo, kim loại… việc chế biến sẽ khó khăn, thậm chí nhà máy sẽ thua lỗ trong khi người Hà Nội lại chưa có thói quen phân loại rác từ ngay trong gia đình. Có ý tưởng đúng nhưng còn cần quyết tâm cao, cần sự kiên trì để vận động người dân tham gia việc phân loại, thu gom rác, sử dụng rác qua chế biến như một thói quen mới của Tràng An thanh lịch.

Cần quyết tâm để quản lý, vận hành Nhà máy rác Nam Sơn và nhiều nhà máy xử lý rác khác nữa để chúng hoạt động có hiệu quả, có lãi. Cũng cần thể hiện kỷ cương phép nước hơn nữa. Một số quy định về xử lý hành vi xả rác đã có nhưng cần tăng mức phạt để răn đe. Ngày trước dân trí chưa cao nhưng thành phố vẫn sạch vì lệnh cấm vứt rác ra đường, cấm thả rông chó luôn được duy trì nghiêm ngặt. Đã có chủ trương đúng, nếu có quyết tâm cao và biện pháp tổ chức thực hiện hiệu quả, chắc chắn rác thải và xử lý rác thải, một vấn đề khó của Hà Nội, sẽ có hướng giải quyết.