(HNM) - Mấy ngày qua, những tấm biển tên phố mới được gắn trên nhiều tuyến phố Thủ đô như Lê Thái Tổ, Lê Thạch, Phan Bội Châu, Lê Lai, Bà Triệu... có thêm những chú giải công lao, sự kiện gắn liền với các danh nhân, anh hùng dân tộc đã thực sự tạo nên một hiện tượng ở Hà Nội.

Quả thực đây không phải là một ý tưởng mới vì nó đã được áp dụng ở nhiều thành phố trên thế giới, nhưng rõ ràng là một cách làm rất ý nghĩa. Nhiều người xem đây là một cách "dạy" lịch sử hay, mang lại những hiệu quả xã hội nhất định.

Thực tế là lâu nay, không chỉ những người ở xa đến Hà Nội, mà ngay cả nhiều người sinh sống tại Thủ đô, đặc biệt là lớp trẻ, không phải ai cũng hiểu hết ý nghĩa của từng tên phố. Cũng trùng hợp vào dịp các biển tên phố mới xuất hiện, TP Hà Nội có quyết định đặt tên cho 29 đường phố mới, có 9 đường phố
mang tên danh nhân, 19 đường mang tên địa danh và một đường mang tên di tích lịch sử văn hóa. Tuy nhiên, trong số những tên phố mới này, có nhiều tên còn khá xa lạ với người dân. Ví dụ như khi hỏi về tên Nhật Chiêu, Vệ Hồ... không phải ai cũng hiểu ý nghĩa, kể cả với người sống ở khu vực đó. Chính vì thế mà việc gắn biển chú giải cho các đường phố mang tên danh nhân, địa danh lịch sử sẽ giúp bổ sung kiến thức cần thiết cho người dân và khách du lịch tới thăm Thủ đô.

Trước đây, có một giai đoạn việc đặt tên phố ở Hà Nội rơi vào tình trạng lộn xộn, có phố mới thì đặt tên nhưng thiếu quy chuẩn. Vì thế mà đến nay có nhiều tên phố người dân không thể hiểu hết được ý nghĩa.

Giờ đây, khi Thủ đô đang ngày càng phát triển, việc sẽ có thêm nhiều tên phố là điều chắc chắn. Chính vì thế ý tưởng ghi chú dẫn tên phố rất có ý nghĩa và cần được nhân rộng. Song, để có sự thống nhất và nâng cao hơn nữa ý nghĩa từng cái tên, thành phố cần thiết phải thành lập những hội đồng riêng, có sự tham gia của các chuyên gia để xây dựng tiêu chí về nội dung, tránh những sai sót hoặc nhầm lẫn về lịch sử. Chẳng hạn trong số 10 biển tên phố mới nói trên, phố Phan Bội Châu được ghi "Nhà cách mạng dân chủ, thành lập phong trào Duy Tân" là chưa chính xác vì theo sử sách thì cụ Phan Bội Châu là người lập Duy Tân hội và phát động phong trào Đông Du. Còn người phát động phong trào Duy Tân phải là cụ Phan Châu Trinh cùng với các cụ Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp.

Việc đặt tên phố cũng cần tính toán sao cho khoa học. Có thể lấy bài học đặt tên của cụ Trần Văn Lai. Hơn nửa thế kỷ trước, hầu hết các phố của Hà Nội đều mang tên Tây hoặc có dính dáng đến Tây. Tháng 7-1945, bác sỹ Trần Văn Lai khi làm Đốc lý Hà Nội đã cho đổi tên toàn bộ các phố. Tên các danh nhân, anh hùng dân tộc đã được ông dùng để đặt tên phố như Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Bùi Thị Xuân… Và cả cách sắp xếp tên các tuyến phố cũng thật đáng để thời nay học hỏi khi những tên phố đều được đặt một cách có ý đồ, danh nhân lớn đặt cho phố lớn, phố chính, tên các danh nhân hoặc vùng đất liên quan thì đặt cho các phố thứ, phố xương cá. Chẳng hạn khu trung tâm quanh Hồ Gươm là tên các vị vua Ngô Quyền, Đinh Tiên Hoàng, Lý Thái Tổ, Lê Thái Tổ... hoặc dọc sông Hồng là những tên phố như Vạn Kiếp, Bình Than, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật... là tên của những vị tướng và những trận thủy chiến nổi tiếng thời Trần (thế kỷ XIII).

Thêm nữa, Hà Nội cũng nên tính đến các biện pháp tuyên truyền về phố như: xây dựng trang web về tên phố Thủ đô với đầy đủ chú giải ý nghĩa cũng như chỉ dẫn tìm kiếm bằng nhiều ngôn ngữ để người nước ngoài cũng có thể tra cứu; tổ chức các đợt tuyên truyền bằng pano, banner lược trích tiểu sử các danh nhân, anh hùng được lấy tên đặt cho đường, phố (việc này TP Hồ Chí Minh từng thực hiện); in sách... Làm sao để những biển tên phố không chỉ đơn điệu là một dòng tên mà còn chứa đựng đầy đủ các yếu tố văn hóa, mang sắc thái riêng của Hà Nội, để mọi người hiểu và trân trọng, tri ân những gì mình đang được hưởng và ý thức hơn trong giữ gìn, bảo vệ.