(HNM) - Mấy ngày qua, thông tin dịch cúm gia cầm bùng phát và công tác chống dịch của các địa phương được đưa dồn dập. Ngày 18-2, tại Hà Nội, Bộ NN&PTNT tổ chức họp khẩn để đánh giá tình hình và bàn biện pháp cấp bách ngăn chặn dịch cúm gia cầm lây lan trên diện rộng.

Tính từ đầu năm 2012 đến nay, dịch cúm gia cầm đã tái phát tại 11 tỉnh, thành phố. Tổng số gia cầm mắc bệnh đã là hơn 12.000 con, trong đó khoảng 5.000 con bị chết; 34.366 con bị tiêu hủy; đã có hai người tử vong do nhiễm cúm H5N1 tại Kiên Giang và Sóc Trăng. Như vậy, tính chung từ năm 2003 đến nay, trên toàn quốc đã có 121 ca nhiễm cúm A/H5N1, trong đó 61 người tử vong...

Cũng tại cuộc họp ngày 18-2, các thành viên của Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch cúm gia cầm đã phân tích những nguyên nhân dẫn đến tình trạng dịch tái phát. Cụ thể là thời tiết diễn biến bất thường, công tác quản lý, kiểm soát việc vận chuyển gia cầm ở các địa phương còn yếu, tư tưởng chủ quan lơ là của chính quyền cơ sở và nhận thức của người chăn nuôi về phòng chống dịch bệnh còn yếu, thậm chí còn có nơi xuất hiện tư tưởng giấu dịch, người chăn nuôi ăn thịt gia cầm ốm, bệnh...

Từ khi dịch cúm gia cầm xuất hiện tại Việt Nam (năm 2003) đến nay đã tròn 10 năm, có thể thấy những nguyên nhân nêu trên (cả nguyên nhân chủ quan và khách quan) là không mới. Điều đó cho thấy, qua 10 năm, công tác phòng chống dịch bệnh của chúng ta vẫn chưa giải quyết được cái gốc của vấn đề, đó là tạo sự chuyển biến trong nhận thức, hành động ở cả chính quyền cơ sở, các cơ quản lý và người chăn nuôi. Do vậy, vẫn chưa tạo được sự chủ động trong việc phòng chống dịch bệnh.

Điều đó càng trở nên nguy hiểm hơn khi các chuyên gia của Bộ Y tế đánh giá, trong các loại bệnh cúm ở người, virus cúm A/H5N1 có độc lực mạnh nhất, diễn biến nhanh và nguy cơ tử vong cao. Đặc biệt tới thời điểm này, virus cúm A/H5N1 đã có nhiều biến đổi, chia thành những nhánh phụ rất nguy hiểm. Ví dụ cụ thể, đối với nhánh virus đang lưu hành ở phía bắc, miền Trung Tây Nguyên, loại vaccine Re-5 (của Trung Quốc) chúng ta vẫn nhập để phòng dịch hiện nay khi sử dụng hiệu quả đạt được là rất thấp. Vì vậy, từ đầu năm 2011 loại vaccine này đã được chỉ đạo ngừng sử dụng tại các khu vực nói trên. Tuy nhiên cho tới hiện nay, các cơ quan chuyên môn của Bộ NN&PTNT vẫn chưa tìm ra được loại vaccine thay thế, phù hợp để ngăn chặn virus cúm gia cầm biến tính. Điều đó ảnh hưởng rất lớn tới chiến lược tiêm phòng quốc gia chống dịch cúm gia cầm tái phát. Và chắc chắn do không được tiêm phòng, ở nơi này nơi khác dịch bệnh đã quay trở lại hoành hành trên đàn gia cầm.

Tại cuộc họp ngày 18-2, trong một số biện pháp cấp bách được triển khai có việc Cục Thú y khẩn trương làm thủ tục nhập khẩu khẩn cấp 100 triệu liều vaccine cúm gia cầm H5N2 để phục vụ công tác phòng chống dịch. Dự kiến đến cuối tháng 2 số vaccine này sẽ về đến Việt Nam. Cùng với đó là việc chỉ đạo các địa phương phát động và tổ chức thực hiện "Tháng vệ sinh, tiêu độc, khử trùng môi trường toàn quốc" từ ngày 15-2 đến ngày 15-3-2012...

Đến đây có thể đặt ra câu hỏi, tại sao các cơ quan chức năng không tổ chức thực hiện sớm những công việc đó vì vẫn biết khi thời tiết lạnh, ẩm, nền nhiệt luôn ở mức thấp... chính là điều kiện khách quan để dịch tái phát. Nếu chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống liệu dịch cúm gia cầm có cơ hội bùng phát tại 11 địa phương như hiện nay?

Chỉ nêu lên một giả thiết như vậy để thấy rằng, đã 10 năm qua, việc phòng chống dịch của chúng ta còn bị động là do lỗi... hệ thống, từ các cơ quan chịu trách nhiệm về công tác này cho tới các hộ chăn nuôi và người sử dụng thịt gia cầm.