(HNMO)- “Nuôi con ba ba phải được coi là một nghề. Và nếu gắn bó, hết lòng với nghề này, người nông dân có thể làm giàu chính đáng, chứ không chỉ là “xóa đói, giảm nghèo”. Đó là tâm sự của ông Trần Bằng, cựu chiến binh, chủ trang trại nuôi ba ba ở xã Khai Thái (Phú Xuyên, Hà Nội).

Gây dựng cơ đồ từ 400m2 mặt nước

Trong một ngày giá rét giữa tháng 12 này, bên chén trà nóng, ông Bằng hồi tưởng lại những ngày gian khổ của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sự vất vả trong thời kỳ bao cấp và thời gian đầu lập nghiệp của mình với nghề nuôi ba ba. Ông cho biết, 22 năm trong quân đội là 22 năm ông gắn bó với Binh đoàn 12 (Đoàn 559- Bộ đội Trường Sơn). Theo ông, ấn tượng lớn nhất trong thời gian phục vụ quân đội là 14 năm ông ở Trường Sơn. Ông Bằng kể: “Trong kháng chiến chống Mỹ, tôi đã có 5 năm gắn bó với con đường Trường Sơn. Khi đất nước thống nhất, tôi tiếp tục cùng đồng đội của mình tham gia xây dựng lại tuyến đường 14, cho đến năm 1984 thì hoàn thành”.

Đến năm 1992, ông về hưu với quân hàm Thiếu tá. Trở về quê, khi tuổi đời vẫn còn trong độ sung sức (39 tuổi), mặc dù có tay nghề “cứng” trong ngành xây dựng, nhưng ông lại trăn trở và tự tìm cho mình một hướng đi riêng trong làm kinh tế gia đình. Ông tâm sự: “Lúc đó, kinh tế của gia đình tôi cũng khá khó khăn. Ngoài 2 vợ chồng, còn có 3 cụ già và 2 đứa con nhỏ. Mọi chi tiêu trong gia đình chỉ trông chờ vào đồng lương hưu ít ỏi của tôi và mấy sào ruộng canh tác. Trước thế bí đó, vợ chồng tôi quyết định “bắt tay” vào nuôi ba ba với mong ước “đổi đời”. Vậy là sẵn có 2 khu ao nhỏ của gia đình, diện tích khoảng 400m2, ông đã tiến hành cải tạo lại để nuôi thả ba ba. Thực tế, thời điểm này tại thôn Vĩnh Thượng, xã Khai Thái cũng đã có nhiều người tận dụng diện tích ao quanh nhà để nuôi ba ba, nên ông Bằng có điều kiện để mày mò học hỏi, rồi đúc rút kinh nghiệm cho chính mình… Nhờ đó, ngay từ lứa đầu nuôi, gia đình ông đã có chút lãi. Cứ thế, sau 9 năm tích lũy, gia đình ông cũng có “của ăn, của để”. 

Năm 2002, khi HTX có chủ trương vận động các gia đình tham gia đấu thầu, nhận khoán các diện tích ao đầm ven làng khó khăn trong gieo trống, gia đình ông đã mạnh dạn nhận thầu diện tích 1,5 mẫu (tương đương với 5.400m2). Thời điểm đó, cùng với 70 triệu đồng vốn mà gia đình tích lũy được, vợ chồng ông đã mạnh dạn vay thêm ngân hàng 400 triệu đồng nữa để đầu tư mở rộng quy mô mô hình nuôi ba ba thương phẩm. Gia đình ông đầu tư mua 60 vạn gạch để xây kè ao, đồng thời quy hoạch chi tiết thành 12 khu ao để nuôi thả ba ba cho hiệu quả cao. Khu vực nuôi thả ba ba hiện nay của gia đình ông Bằng được bố trí một cách hợp lý và khép kín: từ bể ươm ba ba, ao nuôi ba ba con, cho đến ao nuôi ba ba từ 1, 2 rồi 3 năm tuổi. Ông Bằng bộc bạch: “Mỗi năm gia đình tôi xuất (thu hoạch) 2 lần ba ba thương phẩm. Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tổng doanh thu từ nuôi ba ba của gia đình tôi khoảng 4 tỷ đồng”.

Đau đáu với nghề nuôi ba ba

Mặc dù ba ba là loài vật có sức đề kháng tốt, gần như không có dịch bệnh, nhưng theo ông Bằng nuôi ba ba thương phẩm rất khó, bởi “9 kiểu chết, có 1 kiểu sống”. Ông cho rằng, chưa có ai nuôi ba ba “đến đầu, đến đũa” để mà đúc rút kinh nghiệm, từ đó viết sách cho mọi người học hỏi. Trên thực tế, theo ông Bằng, sản xuất ba ba giống thì dễ, còn nuôi ba ba thương phẩm lại rất khó. Bởi, từ khi mới nở (bằng móng tay) trung bình phải mất 3 năm nuôi mới thành ba ba thương phẩm, thời gian đó phải trải qua rất nhiều quy trình khác nhau…

Ý thức rõ điều đó, với kinh nghiệm tự đúc rút được trong gần 20 năm nuôi ba ba thương phẩm, có được những thành công, hay nói khác đi là làm giàu từ nghề này như ngày hôm nay, nên ông luôn trải rộng lòng mình, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, chỉ bảo tận tình những người mới vào nghề ham học hỏi.

Với ông, nuôi ba ba thương phẩm là nghề để làm giàu, chứ không phải là vật nuôi để “xóa đói, giảm nghèo”, bởi nguồn vốn đầu tư khá lớn, hơn nữa đòi hỏi người nuôi phải rất cẩn thận, tỷ mỷ và chuyên tâm. Ngay cả gia đình ông, mặc dù thuê người cho ba ba ăn hàng ngày, nhưng vẫn phải tự mình giám sát chặt chẽ quy trình cho ăn.

Trên thực tế, với khí hậu miền Bắc, bình quân ba ba chỉ ăn 280 ngày/năm, nhưng ăn để phát triển chỉ trong vòng 200 ngày. Do đó, người nuôi phải nắm vững thời gian ba ba ăn dành cho phát triển để điều chỉnh lượng thức ăn cho phù hợp… Ông Bằng cho biết, từ năm 1997, nắm bắt được chu kỳ sinh trưởng này của ba ba, nhất là món ăn “khoái khẩu” của chúng là cá mè, gia đình ông đã hợp đồng với một số đầu mối thường xuyên cung cấp cá cho gia đình.

Ông Bằng cho biết, hiện có 4 loại ba ba nuôi thương phẩm là: ba ba gai, ba ba gai miền, ba ba hoa (hay còn gọi là ba ba “quê”) và ba ba “giả quê”. Trong đó, ba ba “quê” là loại ba ba sinh sống tại lưu vực sông Hồng, so với 3 loại ba ba trên chất lượng thịt của loại ba ba quê hơn hẳn. Tuy nhiên, hiện nay, loại ba ba hoa đang đứng trước nguy cơ thái hóa về giống. Trong khi nơi nhân tạo giống ba ba này chưa có, chủ yếu bắt ngoài tự nhiên. Do đó, ông Bằng đang ấp ủ ý định một ngày gần đây, ngoài nuôi ba ba thương phẩm, trang trại của ông còn là nơi sản xuất giống ba ba “quê”.