(HNM) - Với TP Hà Nội, giảm ùn tắc giao thông là yêu cầu đặc biệt cấp thiết. Năm 2011, TP đã thực hiện nhiều giải pháp để hạn chế ùn tắc, tai nạn và đã thu được một số kết quả bước đầu.

Làm thế nào để phát huy tốt hơn nữa những kết quả đó? Đặc biệt, năm 2012 được xác định là Năm An toàn giao thông với những mục tiêu hết sức cụ thể. Mặt khác, tiếp tục thực hiện những biện pháp quyết liệt, bắt đầu từ ngày mai (1-2-2012), Hà Nội chính thức thực hiện việc điều chỉnh giờ học tập, làm việc, kinh doanh trên địa bàn… tất cả đều nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quy hoạch, tổ chức và quản lý giao thông tại Hà Nội. Cùng về vấn đề này, PV Báo Hànộimới đã có cuộc trao đổi với TS Khuất Việt Hùng, Trưởng bộ môn Quy hoạch và Quản lý GTVT (Trường Đại học GTVT) với hy vọng sẽ chuyển tới độc giả, đặc biệt là các nhà quản lý một số phân tích khoa học để chọn ra giải pháp thực hiện tốt nhất mục tiêu đề ra.
 

- Thưa ông, năm 2011, TP Hà Nội đã thực hiện một số giải pháp quyết liệt như tách làn, tăng xử phạt, quyết định điều chỉnh giờ làm… nhận được sự ủng hộ của dư luận. Ông đánh giá thế nào về những giải pháp trên? Những giải pháp đó có tiếp tục phát huy tác dụng trong năm nay?

- Là người làm chuyên môn về quản lý - tổ chức giao thông và gắn bó lâu với GTVT Thủ đô, tôi đánh giá cao quyết tâm của TP trong công tác quản lý giao thông năm 2011. Quyết tâm đó đã thu được thành công nhất định, dù một số giải pháp chưa thực sự hoàn chỉnh. Việc tổ chức giao thông ở một số nút sau những lần rút kinh nghiệm cũng đã thành công như Thanh Xuân - Khuất Duy Tiến, Phố Huế - Đại Cồ Việt - Trần Khát Chân. Chúng tôi rất phấn khởi khi các cơ quan hữu quan của thành phố đã tiếp nhận ý kiến của các chuyên gia, nhân dân, điều chỉnh kết hợp đảo, đèn tín hiệu, kênh hóa tuyến, tạo ra mô hình tổ chức nút giao hiệu quả. Chúng tôi cũng đánh giá cao những nỗ lực của Sở GTVT trong việc thí điểm tách làn theo loại phương tiện. Do dư luận có những ý kiến, nhận xét khác nhau về vấn đề này, nên chúng tôi đang xây dựng, hoàn chỉnh mô hình mô phỏng vi mô trên phần mềm VISSIM để có thể đưa ra đánh giá cụ thể, rõ ràng hơn trước khi có ý kiến chính thức về giải pháp này. Tuy nhiên, chúng tôi khẳng định rằng đường phố Hà Nội cần phải phân làn toàn diện, trước tiên là theo đúng quy định hiện hành và tiêu chuẩn thiết kế đường đô thị. Một thời gian dài, chúng ta dường như không coi trọng và chưa làm tốt việc này. Muốn xây dựng văn hóa giao thông thì công trình hạ tầng giao thông đúng tiêu chuẩn quy định là điều kiện tiên quyết. Về xây dựng cầu vượt kết cấu nhẹ, tôi hết sức ủng hộ, nhưng cần xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng. Mặc dù đây chỉ là giải pháp có ý nghĩa ngắn hạn, nhưng việc lựa chọn, quyết định vị trí, thiết kế cần thận trọng và nên thực hiện đánh giá tác động giao thông của từng phương án thiết kế. Chúng ta đã có kinh nghiệm về việc này, khi làm cầu vượt Ngã Tư Sở thì ách tắc chuyển vào nút Tây Sơn - Thái Hà và Ô Chợ Dừa. Nếu không nghiên cứu cẩn thận, chọn vị trí hợp lý, có thể đưa ùn tắc vào gần trung tâm hơn.

- Như vậy, mấu chốt vấn đề là cần nghiên cứu đồng bộ và thực hiện tổng thể?

- Tổ chức giao thông có chi phí rẻ hơn nhiều so với đầu tư xây dựng vĩnh cửu, nhưng đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng, mất thời gian và khá phức tạp. Thời gian qua, tôi có cảm giác chúng ta chưa có những biện pháp được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi triển khai. Bên cạnh đó công tác tuyên truyền, vận động nhân dân chưa được chú trọng đúng mức. Việc đưa thông tin chưa đầy đủ, cơ sở khoa học chưa rõ ràng khiến các cơ quan truyền thông và dư luận không hiểu rõ mục tiêu cũng như những yếu tố tích cực của giải pháp, dẫn đến những phản hồi tiêu cực. Theo tôi, một giải pháp đưa ra cần thiết phải nghiên cứu và làm truyền thông bài bản. Quyết tâm thực hiện là tốt, nhưng vội vã chưa chắc đem lại kết quả như mong muốn.

- Như vậy, để giải quyết triệt để bài toán ùn tắc, cần nghiên cứu kỹ lưỡng dưới góc độ khoa học và tổ chức thực hiện. Việc đầu tiên là chẩn đúng nguyên nhân, đúng "bệnh" mới có thể đưa ra giải pháp hợp lý. Ông có kiến nghị gì về vấn đề này?

- Nhiều nhà chuyên môn, quản lý đã nói rất đúng về nguyên nhân gây ùn tắc. Đó là tốc độ tăng dân số cơ học, bùng nổ phương tiện cá nhân, thiếu năng lực cung ứng hạ tầng, vận tải công cộng và chất lượng quy hoạch thấp, tổ chức thực hiện quy hoạch kém. Đây là 4 nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng giao thông hiện nay. Chúng ta trọng sử dụng đất và xây dựng hơn giao thông. Trong quy hoạch đô thị hiện nay, giao thông chỉ được xem như một chuyên ngành thuộc kết cấu hạ tầng đô thị, tương đương với cấp, thoát nước, xử lý rác thải. Từ những năm 1950, quan điểm về quy hoạch đô thị ở trên thế giới đã thay đổi với việc xác lập vai trò của giao thông ngang bằng với xây dựng, sử dụng đất và KT-XH trong khuôn khổ một quy hoạch tổng thể phát triển. Trong quy hoạch, nếu xem nhẹ xây dựng mô hình giao thông tương ứng với kịch bản phát triển KT-XH để đầu tư quy mô giao thông hợp lý sẽ dẫn tới lộn xộn. Các công trình xây dựng lớn hiện nay cũng thiếu đánh giá tác động tới giao thông, khiến khi công trình hoàn thành, hệ thống hạ tầng giao thông khu vực dường như chỉ để phục vụ công trình đó. Đây thực sự là hạn chế.
 

Làm tốt phân làn giao thông sẽ góp phần giảm ùn tắc trong thành phố.   
    Ảnh: Bá Hoạt
 

- Mới đây, Bộ GTVT có đề xuất việc thu phí phương tiện vào nội đô giờ cao điểm. Theo ông, giải pháp này có hiệu quả và nên thực hiện sớm?

- Việc gia tăng sở hữu và sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân khi vận tải công cộng còn hạn chế là quy luật chung của mọi đô thị. Vấn đề đáng bàn là hướng dẫn người dân sử dụng phương tiện thông minh, hiệu quả tiết kiệm năng lực cơ sở hạ tầng, đặc biệt là vào giờ cao điểm. Thu phí vào nội đô chắc chắn có tác dụng. Chúng tôi đã nghiên cứu ở TP Hồ Chí Minh, nếu thu 50 nghìn đồng/lượt, sẽ giảm khoảng 50% số chuyến ô tô cá nhân, giúp tăng vận tốc lưu thông thêm 23-27%, từ đó giảm ùn tắc. Khi thu phí, người dân sẽ cân nhắc khi nào nên đi ô tô cá nhân, khi nào không. Mới đây, thành phố Hà Nội đã quyết định tăng phí đỗ xe. Tôi rất hy vọng vào giải pháp này và mong mức phí cao hơn nữa. Mức hiện nay đủ sức thu hút các nhà đầu tư tham gia vào giao thông tĩnh. Đây sẽ là "cú hích" lớn cho giao thông tĩnh trong năm 2012.

- Năm nay, Sở GTVT xác định sẽ thiết lập kỷ cương trật tự đô thị. Liệu có thể hy vọng?

- Tôi nghĩ rằng quản lý một cách hiệu quả hệ thống GTVT đô thị là việc cần làm thường xuyên, chẳng bao giờ muộn. Chúng ta đều biết năm 2012 sẽ là trọng điểm thực hiện Nghị quyết 11 của Chính phủ, nhấn mạnh thắt chặt chi tiêu công, kiềm chế lạm phát. Vì vậy, chúng ta sẽ không phải đối mặt với áp lực của giải ngân và quản lý đầu tư hạ tầng. Quy hoạch giao thông Hà Nội đang trong giai đoạn nghiên cứu, chưa hoàn thành. Một vài đề án đã phê duyệt cũng phải đợi lập dự án. Như vậy chúng ta có nhiều thời gian tập trung cho công tác nghiên cứu, quản lý và lập kỷ cương trật tự đô thị.

Như đã nói ở trên, mục tiêu của quản lý giao thông là hướng dẫn và yêu cầu người dân sử dụng phương tiện đúng luật pháp, thời gian và địa điểm. Muốn vậy, bên cạnh việc có những thiết kế về tổ chức giao thông tốt, những giải pháp quản lý nhu cầu hợp lý, phải siết chặt kỷ cương, kiên quyết cưỡng chế và xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm. Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân giữ vai trò quan trọng. Để làm tốt công tác này cán bộ, đảng viên phải là lực lượng tiên phong, gương mẫu. Mỗi cán bộ, đảng viên, CBCNV của thành phố phải là một tấm gương mẫu mực về thực hiện luật lệ giao thông và đấu tranh với các hiện tượng vi phạm luật lệ giao thông.

- Xin cảm ơn ông!