(HNM) - Trồng lúa thì lúa đỏ, nuôi cá thì cá chết nổi, nguồn nước giếng thì nhiễm độc… Người dân hai thị trấn Quang Minh và Chi Đông (huyện Mê Linh) đang phải hứng chịu hậu quả từ thái độ thiếu trách nhiệm, không thực hiện cam kết bảo vệ môi trường của một số DN đang hoạt động tại KCN Quang Minh.

Tại buổi giám sát kết quả giải quyết kiến nghị về những vấn đề bức xúc của cử tri huyện Mê Linh mới đây, Thường trực HĐND TP Hà Nội yêu cầu các ngành chức năng và chính quyền huyện xử lý nghiêm các DN vi phạm, cần thiết phải đóng cửa.

Doanh nghiệp thoái thác trách nhiệm

Theo báo cáo của Phó Chủ tịch UBND huyện Mê Linh Trần Thị Mai, KCN Quang Minh được thành lập trên cơ sở Cụm CN Quang Minh 1 và 2 theo Quyết định số 3317/QĐ-UB, ngày 4-9-2003 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc, về việc thành lập và phê duyệt chủ đầu tư và kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN cho Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức. KCN Quang Minh đã đầu tư trạm xử lý nước thải giai đoạn 1, công suất 3.000m3/ngày đêm, đi vào hoạt động từ tháng 3-2009. KCN Quang Minh giai đoạn 2 chưa đầu tư xây dựng đường thu gom, thoát nước thải về trạm xử lý nước thải tập trung. Do cơ chế không đồng bộ (trong 126 DN đang hoạt động tại KCN có 39 DN do Công ty Nam Đức thu hút đầu tư và ký hợp đồng thuê đất; còn lại 87 DN do UBND tỉnh Vĩnh Phúc thu hút đầu tư và ký hợp đồng) nên đến nay mới có 68 DN đã đấu nối và ký hợp đồng xử lý nước thải với Công ty Nam Đức. Trong 58 DN chưa đấu nối vào hệ thống thoát nước và xử lý nước thải tập trung, 12 DN nêu nguyên nhân do Công ty Nam Đức chưa hoàn thiện hệ thống cống thải (DN yêu cầu Công ty Nam Đức phải đầu tư hạ tầng mới nộp tiền; Công ty Nam Đức lại yêu cầu DN nộp tiền rồi mới đầu tư); 46 DN khác thì cho rằng Công ty Nam Đức yêu cầu phải đóng mức phí quá cao, DN không có khả năng thực hiện.

Nước thải từ KCN Quang Minh không qua xử lý khiến môi trường ô nhiễm nặng. Ảnh: Duy Tuấn

Vậy là, do sự chưa đồng bộ về cơ sở hạ tầng, cộng với sự đùn đẩy, thoái thác trách nhiệm giữa các DN, nước thải, khí thải chưa qua xử lý cứ thế thải ra môi trường. Qua kiểm tra 75 DN tại KCN, đoàn kiểm tra của TP và huyện đã lấy mẫu, phân tích chất lượng nước thải cuối cùng trước khi xả thải ra môi trường, kết quả có 4 DN xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép trên 10 lần. Tại trạm xử lý nước thải chung của KCN do Công ty Nam Đức quản lý, vận hành, kết quả quan trắc của Sở TN&MT Hà Nội cho thấy, chất lượng nước thải sau hệ thống xử lý có một số chỉ tiêu vượt quy chuẩn Việt Nam, đặc biệt thông số Niken vượt 11,63 lần, Coliform vượt 10 lần so với cột A QCVN 24:2009/BTNMT. Cùng với đó, khí thải, chất thải rắn, chất thải nguy hại cũng chưa được xử lý triệt để.

Hạn chót ngày 30-3

Tham gia đoàn giám sát của HĐND TP, bà Bùi Thị An, Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Môi trường và Phát triển cộng đồng lo ngại, không chỉ ảnh hưởng tới người dân sống xung quanh, ô nhiễm môi trường ở KCN Quang Minh (đầu nguồn) còn ảnh hưởng đến các quận nội thành (cuối nguồn). Phải chăng, chúng ta quá ưu ái DN - không xử lý ô nhiễm môi trường vẫn ngang nhiên hoạt động. Còn ông Hoàng Thanh Vân, thành viên đoàn giám sát bày tỏ, DN không thể vì lợi nhuận của mình mà bắt người dân phải hứng chịu hậu quả. Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP Nguyễn Văn Nam quả quyết, gây ô nhiễm môi trường ở KCN Quang Minh trách nhiệm thuộc về một số DN. Nhưng ở đây, trách nhiệm xử lý thuộc về cơ quan nào, chế tài xử lý mạnh nhất là đóng cửa DN chưa được sử dụng. Ông Nam cho rằng, mức xử phạt hành chính vài chục triệu đồng đối với DN là quá nhẹ nên DN có thể tái vi phạm, cơ quan chức năng lại kiểm tra, xử phạt hành chính, không hiệu quả.

Liên quan đến trách nhiệm xử lý các DN gây ô nhiễm môi trường, Chủ tịch UBND huyện Mê Linh Nguyễn Xuân Trường giải trình, theo quy định, thẩm quyền của cấp huyện chỉ được "với tay" đến cụm CN, đối với KCN Quang Minh sau khi phát hiện tình trạng ô nhiễm môi trường, huyện đã báo cáo TP và phối hợp với các sở, ngành của TP kiểm tra, xử lý. Phó Giám đốc Sở TN&MT TP Phạm Văn Khánh cho biết, dưới sự chỉ đạo của UBND TP, Sở đã chủ trì phối hợp với Ban Quản lý các KCN và chế xuất Hà Nội tăng cường kiểm tra, đã xử phạt các DN vi phạm hơn 750 triệu đồng. Để giải quyết những bức xúc của cử tri, đoàn kiểm tra đã ra hạn chót đến ngày 30-3-2010, tất cả DN phải hoàn thành việc đấu nối với hệ thống xử lý nước thải tập trung. Sau thời hạn này, đoàn kiểm tra của TP sẽ tiến hành hậu kiểm. Kết luận việc xử lý ô nhiễm môi trường ở KCN Quang Minh, Phó Chủ tịch HĐND TP Nguyễn Văn Phúc yêu cầu Sở TN&MT phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý các KCN và chế xuất Hà Nội, UBND huyện Mê Linh sau thời hạn 30-3, xử lý nghiêm DN không chấp hành, cần thiết phải đóng cửa DN để bảo vệ môi trường và sức khỏe của người dân.