(HNM) - Thời gian gần đây, Báo Hànộimới nhận được nhiều phản ánh của người lao động (NLĐ) về việc doanh nghiệp tuyển dụng yêu cầu NLĐ phải nộp các văn bằng chính khi vào làm việc tại doanh nghiệp. Điển hình là ở Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây, hầu hết các dược sỹ khi vào làm việc tại đây đều phải nộp bằng gốc và cam kết làm việc trong 10 năm. Đây là một việc làm chưa đúng theo tinh thần Luật Lao động và Luật Dân sự.
 

Trong đơn gửi Báo Hànnộimới, anh Vương Văn Tuyến (trú tại Ứng Hòa, Hà Nội), một trong những nhân viên cũ của Công ty Dược phẩm Hà Tây cho biết, khi vào làm việc tại đơn vị này, anh và nhiều người khác phải nộp bản chính bằng dược sỹ và phải cam kết làm việc trong vòng 10 năm. Vì lý do này, khi NLĐ có nhu cầu chuyển công tác, công ty đã không thực hiện các chế độ nghỉ việc cho NLĐ, gây thiệt thòi cho họ.

Theo anh Tuyến, Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây mặc dù giữ bằng đại học của NLĐ để giữ chân họ nhưng lại không có kế hoạch sử dụng người đúng năng lực, trình độ; phân công công việc không phù hợp khiến NLĐ phải xin thôi việc. Khi thôi việc, NLĐ lại bị "vướng" vì không lấy được bằng để tìm việc mới và không được hưởng các khoản trợ cấp thôi việc.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng phòng Tổ chức - hành chính Công ty Dược phẩm Hà Tây thừa nhận, công ty giữ bằng ĐH gốc của các dược sĩ ĐH nhằm "trói" NLĐ gắn bó với công ty. Hiện Công ty Dược phẩm Hà Tây có khoảng 100 dược sỹ, và hầu hết đều phải nộp bằng gốc và buộc phải cam kết làm việc trong vòng 10 năm trước khi vào làm việc. Ông Minh nói trước khi tuyển dụng, công ty đã phổ biến công khai nội quy, quy định này cho NLĐ biết. Chính vì vậy, việc NLĐ ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp theo những yêu cầu trên là việc làm tự nguyện. Ông Minh giải thích thêm, hiện nay các doanh nghiệp đều gặp khó trong việc tuyển dụng dược sỹ. Chính vì vậy, việc giữ bằng gốc và yêu cầu NLĐ cam kết làm việc trong 10 năm là việc làm bất đắc dĩ, là câu chuyện chung của hầu hết các công ty dược hiện nay.

Về vấn đề chi trả trợ cấp thôi việc, ông Minh cho là lỗi của cơ quan BHXH. Trước đây DN làm việc trực tiếp với BHXH tỉnh Hà Tây nên thời gian nhanh hơn vì trụ sở cơ quan BHXH ở gần. Từ khi sáp nhập về Hà Nội, doanh nghiệp phải thông qua BHXH Hà Đông, rồi BHXH Hà Đông mới làm việc với BHXH Hà Nội nên mất thời gian nhiều hơn. Hơn nữa, BHXH Hà Đông cho rằng đây là những việc nhỏ nên chưa giải quyết ngay. Vì vậy, doanh nghiệp chỉ giải quyết chấm dứt hợp đồng lao động cho NLĐ.

Theo Luật sư Phạm Thanh Tùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Phạm Hoàng ( Đoàn Luật sư Hà Nội), bộ Luật Dân sự quy định các giấy tờ nhân thân (như bằng đại học, chứng minh thư...) là tài sản thuộc sở hữu cá nhân, được pháp luật bảo vệ. Vì vậy, công ty không được phép giữ bằng gốc của NLĐ. Nếu xảy ra hư hỏng, cháy nổ, mất cắp thì sẽ gây thiệt hại lớn cho NLĐ bởi không thể xác định được giá trị của tấm bằng. Mặt khác, việc giữ bằng sẽ ảnh hưởng tới quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của NLĐ vì công ty có thể dùng bằng này để gây sức ép. Tuy nhiên, khi NLĐ chấm dứt hợp đồng vì bất cứ lý do gì, nếu doanh nghiệp không trả lại bằng, NLĐ hoàn toàn có thể khởi kiện ra tòa. Riêng đối với việc ký hợp đồng lao động, Luật Lao động quy định, hợp đồng là sự thỏa thuận một cách tự nguyện và thiện chí của hai bên. Việc người sử dụng lao động ép buộc NLĐ phải làm việc 10 năm là hoàn toàn trái luật. Bộ luật Lao động quy định hợp đồng lao động có xác định thời hạn là hợp đồng có hiệu lực trong thời gian 12-36 tháng.

Như vậy, rõ ràng việc giữ bằng gốc cũng như ép NLĐ phải làm việc cho doanh nghiệp quá 36 tháng là không đúng với luật. Có lẽ, đây không phải là chuyện vi phạm pháp luật của riêng Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây, mà còn của rất nhiều doanh nghiệp.