Những cơn gió mạnh ào ào qua chỉ độ trong vài phút, lúc đó mọi người trong đoàn đều hốt hoảng. Trong đoàn có Phó tùy viên Sứ quán Mỹ phụ trách MIA (t́m hài cốt lính Mỹ trên đất Việt Nam) đă phải thốt lên: “Sao nơi này lắm linh hồn Việt cộng đến thế!”. 

Khoảng hơn 1h sáng ngày 27/5, trong một cơn chấn động, Homer đă nhận ra và run run nói: "Đây chính là nơi tôi gặp Đảm!". Trong cơn bừng tỉnh, khi chấn động đă đi qua, lư trí trở về, Homer nhận ra cảnh vật đă thay đổi quá nhiều, tất cả hầu như đă được biến đổi. Nhưng duy nhất lối ṃn dường như đă không thay đổi ǵ. Lối ṃn này năm xưa thuộc đồi 467, theo cách gọi của lính Mỹ.

“Câu chuyện bừng tỉnh ngay tại chiến trường xưa đă không khác ǵ với lá thư mà Homer đă gửi về cho gia đ́nh tôi cách đây 2 năm” - ông Lượng nhớ lại. 

Diễn biến câu chuyện như tự phát trong tâm trí người cựu binh Mỹ, khiến mọi người trong đoàn thật sự nghẹn ngào.

”Khi thấy tôi, anh ta (Hoàng Ngọc Đảm) chĩa ngay mũi súng vào tôi. Tôi kêu to: Chiêu hồi!, tức là câu kêu gọi đầu hàng, nhưng anh ta tiếp tục chĩa mũi súng vào tôi. Tôi đă nổ súng trước khi mũi lê của anh ta kịp đâm vào người tôi.  

Tôi được chỉ định đi phát những phiếu khẩu phần và đă giết một người phía Bắc Việt Nam trong cuộc mai phục. Anh ta c̣n quá trẻ với quân hàm thiếu tá. Anh ta đội chiếc mũ sắt c̣n sạch, bộ quân phục trên ḿnh c̣n nguyên nếp gấp. Khẩu súng trên vai anh ta c̣n nguyên vết dầu mỡ trong kho quân dụng. Anh ta vừa mới xuất hiện ngay tại khúc cua trên đường ṃn, lưỡi lê trên ṇng súng của anh ta bên bờ vai”. 

Sang Việt Nam hai kỳ trong những năm 1968-1969, phục vụ trong Sư đoàn Bộ binh số 4 tham chiến chủ yếu tại Bắc Tây Nguyên và đường ṃn Hồ Chí Minh, lúc đầu Homer Steedly là trung uư - trung đội trưởng và khi rời VN là đại uư - đại đội trưởng. Cuộc chạm trán giữa một sĩ quan Mỹ chuyên nghiệp với một y tá Việt cộng (Homer Steedly măi sau này vẫn nhầm liệt sỹ Đảm là thiếu tá) như là một sự t́nh cờ ngẫu nhiên trong chiến tranh… 

Khi đă nhận ra nơi ḿnh bắn Hoàng Ngọc Đảm, Homer nói tiếp về cái ngày kinh hoàng đối với ông: “Nếu tôi đă không hoảng sợ đến thế, tôi hẳn đă chỉ làm anh ta bị thương, nhưng v́ lượng adrênalin trong máu tăng quá nhanh trong cơn hoảng loạn, nên tôi đă giết chết anh ta bằng một phát đạn trúng tim. Tôi đă giữ lại tất cả những giấy tờ tuỳ thân của anh ta và sẽ gửi về nhà. Một ngày nào đó, có lẽ tôi sẽ có thể gặp được người thân của anh ta”.  

Trong một lá thư gửi gia đ́nh liệt sỹ Hoàng Ngọc Đảm vào ngày 21/4/2005, Homer viết: “... Đôi khi mặc cảm c̣n sống sót cứ tràn ngập trong tôi. Tôi sẽ nói sao đây sau khi tôi đi sang thế giới bên kia? Liệu người ta có gắn một ḍng chú thích nhỏ với mệnh lệnh là "Mi không nên giết người", để tha thứ cho việc giết chóc trong chiến đấu? Hăy xem cái điều mà tôi đă làm một cách điên khùng và ngu ngốc trong thời trai trẻ của tôi. Tôi đă tưởng rằng ḿnh là một người yêu nước thực sự. Vậy làm sao mà cái điều mà tôi đă tưởng đó lại không làm cho tôi thấy thanh thản ở cái tuổi 59 này?”.

Liệt sỹ Đảm đă trở về quê mẹ. Homer cũng đă từ nước Mỹ xa xôi sang Việt Nam, tự tay thắp nhang lên bàn thờ người y tá bên kia chiến tuyến bị ông giết, tự nói lời xin lỗi gia đ́nh anh, cùng gia đ́nh Hoàng Ngọc Đảm t́m lại nơi diễn ra cuộc đọ súng năm xưa... 

Cuối cùng, sự thanh thản đă trở về. Một sự thanh thản lớn đối với gia đ́nh của người lính cộng sản bị Homer bắn chết, và cả đối với cựu binh Mỹ, Homer Steedly.

Thông Chí - Vũ Điệp