Công nhân Điện lực Hà Tây (cũ) thi công xây mới trạm biến áp 110 kV Phùng Xá. Ảnh: Ngọc Hà

(HNM) - Sau khi hợp nhất, Điện lực Hà Tây (cũ) được tách từ Công ty Điện lực 1 về Công ty Điện lực Hà Nội (PCHN) quản lư, Hà Nội sẽ lại bắt đầu “cuộc chiến” với điện nông thôn, trong khi cuối năm 2007 đă hoàn thành Chương tŕnh điện nông thôn và bán điện trực tiếp đến hộ sử dụng điện ở khu vực ngoại thành.

Tổn thất điện năng sẽ tăng cao

Kết quả tổn thất điện năng của PCHN trong 6 tháng đầu năm 2008  thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, nhưng lại cao hơn kế hoạch do Tập đoàn Điện lực Việt Nam giao. Sở dĩ như vậy chủ yếu là do PCHN tiếp nhận lưới điện nông thôn, bán trực tiếp đến hộ sử dụng ở khu vực ngoại thành. Theo pḥng kinh doanh điện PCHN, tháng 4-2007, UBND TP đă ban hành quyết định yêu cầu các địa phương bàn giao bán lẻ điện đến 64 xă ở các huyện ngoại thành c̣n lại cho PCHN. Việc tiếp nhận cùng một thời điểm với số lượng xă lớn như vậy đă đưa PCHN vào t́nh trạng thiếu vốn đầu tư cải tạo lưới điện để vận hành theo tiêu chuẩn kinh tế kỹ thuật. Lưới điện ở hầu hết xă PCHN tiếp nhận đều cũ nát, quá tải, tổn thất các trạm thường trên 20%, cao nhất là 40%. Với t́nh trạng lưới điện hiện có, PCHN cần 160-200 tỷ đồng vốn để xây dựng mới gần 200 trạm biến áp bổ sung cho các khu vực Từ liêm, Sóc Sơn, Đông Anh, Gia Lâm, chưa kể để bảo đảm đường trục cấp điện, mức đầu tư trung b́nh khoảng 4 tỷ đồng/xă. Hiện nay, PCHN mới chỉ thực hiện được việc đưa công tơ vào ḥm, cơ bản hoàn thành việc thay 218.620 công tơ, tổng số vốn thực hiện hơn 100 tỷ đồng.

Hiện trạng lưới điện và quản lư điện ở khu vực nông thôn của Hà Tây (cũ) c̣n nan giải hơn. Hệ thống lưới điện hạ áp của các thị trấn, xă được xây dựng từ nhiều năm, kinh phí đến đâu làm đến đó, trong khi việc đầu tư sửa chữa, cải tạo và nâng cấp lưới điện hạ áp chưa được quan tâm, nên đều đă xuống cấp nghiêm trọng. Hầu hết trạm biến áp đặt chưa đúng trung tâm phụ tải do tại thời điểm xây dựng trạm quy hoạch khu dân cư chưa rơ ràng; thêm vào đó phát triển phụ tải ở khu vực nông thôn phát triển tràn lan, dẫn đến có nơi bán kính cấp điện lên tới 3-4km. Công tơ của hộ sử dụng gồm nhiều chủng loại, phần lớn không được thay định kỳ theo quy tŕnh kinh doanh, thậm chí không được kiểm định, hoặc quá hạn kiểm định. Do đó, tổn thất điện năng tại các địa phương rất cao, hầu hết trên 30%, có nơi tới 40%; chất lượng điện năng không bảo đảm, có nhiều nơi vào giờ cao điểm điện áp chỉ khoảng 100kV. Chưa kể đến t́nh trạng quản lư điện nông thôn c̣n khá phức tạp. Hà Tây (cũ) có tổng số 296 xă, 13 phường,14 thị trấn, th́ có đến 30 tổ phục vụ bán lẻ điện đến 26 phường, thị trấn và 513 tổ chức quản lư điện nông thôn, chủ yếu là mô h́nh hợp tác xă nông nghiệp.

Giá bán điện b́nh quân sẽ giảm

Ngoài tổn thất điện năng, giá bán điện b́nh quân là chỉ tiêu kinh tế-kỹ thuật có ảnh hưởng quyết định kết quả kinh doanh tại các đơn vị điện lực. Giá bán điện b́nh quân hiện nay của PCHN là 1.017đ/kWh, trong khi đó, giá bán điện b́nh quân của Điện lực Hà Tây (cũ) là 643đ/kWh.

Được biết, kinh doanh điện nông thôn đang trở thành vấn đề nổi cộm. Hiện nay 47% sản lượng điện thương phẩm của Hà Tây (cũ) là bán ưu đăi cho nông thôn theo chính sách ưu tiên của Chính phủ. Nhưng, trên thực tế hộ dân nông thôn không được hưởng chính sách này, người được hưởng lại là các tổ chức kinh doanh điện nông thôn. Đơn cử, tại Phú Lương (TP Hà Đông) có 1.938/4.088 hộ phải mua điện với giá đến 900đ/kWh (giá trần Chính phủ quy định là 700đ/kWh); giá điện bán cho hộ sản xuất mua qua các tổ chức điện nông thôn cũng cao hơn nhiều so với biểu giá Nhà nước bán trực tiếp cho sản xuất công nghiệp. Các hộ sản xuất phải mua điện của tổ chức điện nông thôn với giá 1.300-1.600 đ/kWh, cao hơn so với giá sản xuất mà ngành Điện bán đến hộ (984,5 đ/kW). Do đó, mỗi năm các hộ sản xuất tiểu thủ công nghiệp ở đây sẽ phải trả thêm một khoản tiền điện cho tổ chức bán điện trung gian khoảng 25-30 tỷ đồng.

T́nh trạng trên đang đặt ra cho Hà Nội (mới) một trách nhiệm khá nặng trong việc tiếp nhận lưới điện hạ áp và quản lư bán điện lẻ đến hộ dân, nhằm phù hợp với chính sách, đồng thời mang lại lợi ích cho người dân để bảo đảm công bằng giữa các thành phần kinh tế trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế; địa phương và người dân không phải bỏ kinh phí đầu tư cải tạo, nâng cấp lưới điện;  giảm  gánh  nặng từ ngân sách Nhà nước do phải bù lỗ tiền điện 410 đ/kWh cho lượng điện năng bán theo giá bán buôn điện sinh  hoạt  nông  thôn...  mà  khu vực ngoại thành Hà Nội (cũ) đang được hưởng.

Thanh Mai