Cách đây hơn 10 năm về trước, vùng đất gian khó Chuyên Mỹ được nhiều người biết đến với một loạt các bài viết trên các loại h́nh báo chí về một thanh niên đi tiên phong trong việc cải tạo vùng đất khó śnh lầy, cấy lúa kém hiệu quả thành trang trại với mô h́nh lúa + cá + vịt, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đó là Anh hùng Lao động Nguyễn Đắc Hải. Từ thành công của anh, nhiều hộ gia đ́nh trong xă đă mạnh dạn đầu tư, cải tạo những diện tích ruộng trũng ở Chuyên Mỹ thành trang trại chuyên nuôi trồng thủy sản mang tính quy mô rộng, tập trung, liên hoàn. Do cách thức nuôi trồng và thu hoạch luân phiên nhau, cho nên vùng thủy sản Chuyên Mỹ luôn đáp ứng nhu cầu khách buôn vừa tạo sự ổn định cho thị trường vừa tránh t́nh trạng dư thừa, băo ḥa sản phẩm trang trại... Với mục tiêu đó, các hộ trang trại ở Chuyên Mỹ đă liên kết nhau lại với h́nh thức thành lập câu lạc bộ thủy sản trên tinh thần tự nguyện, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm và cách làm hay trong sản xuất. Nhờ sinh hoạt trong câu lạc bộ mà sự gắn kết các thành viên tạo thế vững chắc cho vùng thủy sản. Mọi hoạt động trong câu lạc bộ luôn thiết thực với các thành viên, các buổi sinh hoạt được tổ chức thường xuyên. Qua đó, vừa trao đổi kinh nghiệm, các thành viên vừa đề đạt nguyện vọng được tập huấn kỹ thuật ở từng lĩnh vực: nuôi trồng, chăm sóc, thu hoạch... sao cho đạt được hiệu quả tốt nhất. Vấn đề nào khó khăn, sẽ được Ban chủ nhiệm câu lạc bộ tập hợp lại rồi mời các chuyên gia về giảng, tư vấn, chỉ dẫn trực tiếp ngay tại trang trại. Chính v́ vậy, hiện nay, tất cả các chủ trang trại ở Chuyên Mỹ đều nắm chắc các kỹ thuật nuôi trồng thủy sản theo phương thức thâm canh trên quy mô rộng mà không xảy ra dịch bệnh. Tất cả các trang trại đều đạt được hiệu quả như mong muốn và trở nên giàu có nhờ mô h́nh trang trại nuôi cá, cấy lúa, chăn nuôi gia súc, gia cầm... Giấc mơ của nông dân Chuyên Mỹ những năm xưa nay đă thành hiện thực đáng tự hào! Sự giàu có không phải từ trên trời rơi xuống mà đều thấm đẫm những giọt mồ hôi, từ bàn tay, khối óc, quyết tâm vượt khó trong công cuộc chinh phục vùng đất khó của những người con quê hương.

Tâm sự với chúng tôi, anh Dương Văn Tĩnh, chủ trang trại 10ha cho biết: Làm trang trại không khó mà cũng chẳng dễ dàng ǵ, mỗi tấc đất, bờ ao là biết bao công sức của rất nhiều người. Ngoài tiền đầu tư th́ việc cải tạo đồng trũng cũng phải tùy điều kiện địa h́nh mà áp dụng cho thích hợp. Anh cho biết, với khu vực gia đ́nh anh đang thầu vốn là nơi trước đây bà con cấy 2 vụ lúa nhưng năng suất không cao, do đồng trũng mà lại quá xa khu dân cư.  Với cây lúa th́ đồng quá trũng, nhưng để nuôi trồng thủy sản th́ lại quá cao. V́ vậy, qua tư vấn của các chuyên gia, anh chọn giải pháp kết hợp cấy lúa và nuôi cá. Nhưng, để đạt được hiệu quả tốt nhất th́ nơi nuôi cá phải đào sâu, đắp bùn lên diện tích dành cho cấy lúa. Như vậy, lúa vẫn lên tốt, cá vẫn lớn nhanh do được nuôi bằng lúa. Nhưng, nhất thiết nơi dành cho nuôi cá phải đào thật sâu để cá có nơi trú ngụ, đảm bảo ấm về mùa đông, mát về mùa hè...

Cũng là trang trại nuôi cá, nhưng bác Chu Xuân Thái  - người được người trong xă mệnh danh là nuôi cá giỏi, đạt năng suất cao nhất trong vùng. Theo bác, bí quyết th́ không có ǵ đặc biệt. Do diện tích thầu của gia đ́nh vốn là các loại thùng đấu, ao trũng, đầm sâu... nên bác cải tạo lại thành ao nuôi cá, nhưng đào ao thật sâu để cá được ấm về mùa đông, mát về mùa hè theo tư duy tự nhiên mà bác tâm sự vui với chúng tôi: "Các bạn thấy đấy, mùa đông khi múc nước ở giếng sâu lên rất ấm so với nhiệt độ ngoài trời và mùa hè th́ ngược lại... V́ vậy, tôi quan niệm con cá cũng vậy. Tốt nhất là tôi cứ áp dụng phương thức "ao sâu, cao bờ" sẽ đảm bảo nhiệt độ cho cá...". Chính v́ vậy, với địa h́nh trang trại thầu từ các diện tích quá trũng, không thể cấy lúa, th́ cải tạo ao chuyên nuôi cá. Theo bác, với loại h́nh ao được cải tạo sâu sẽ nuôi được nhiều loại cá như: Trắm, chép, mè, trôi, chim... Như thế, sẽ tận dụng triệt để các tầng thức ăn và đạt năng suất cao như thực tế bác đă thu hoạch hàng năm...

Không như các địa phương khác trong tỉnh, mô h́nh chuyển đổi thường manh mún, các trang trại thường sản xuất một loại sản phẩm nên không tạo được vùng chuyên canh lớn. Và, cũng do nhỏ lẻ, nên sự đầu tư cho cơ sở hạ tầng khó đồng bộ, nhiều bất cập. Do được tiếp cận và rút kinh nghiệm từ những chuyến tham quan, học tập ở nhiều nơi, các hộ làm trang trại ở Chuyên Mỹ đă cùng nhau hội tụ nhằm khai thác triệt để đặc thù, lợi thế vốn có của vùng đất bằng cách tập hợp thành câu lạc bộ chuyên canh thủy sản. Trên quy mô đó, sẽ có nhiều thuận lợi cho xây dựng cơ sở hạ tầng, chia sẻ kinh nghiệm, cách thức sản xuất, hỗ trợ con giống. Và, điều quan trọng nhất là đă tạo thành vùng nguyên liệu đầy tiềm năng.

Tuy vậy, theo như Anh hùng Lao động Nguyễn Đắc Hải - Chủ nhiệm CLB thủy sản Chuyên Mỹ tâm sự th́: Hiện nay, các trang trại đều hoạt động khá hiệu quả, không đủ cung ứng cho thị trường. Nhưng, hầu hết khách buôn đều là các thương lái. Chính v́ vậy, giá cả vẫn mang tính bấp bênh theo thị trường... Đó là một bất cập mà chúng tôi đang tính cách khắc phục. Một khó khăn nữa là cơ sở hạ tầng: Hầu hết, chúng tôi đều làm theo phương thức "của ruộng đắp lên bờ", nhưng cũng chỉ tạo được hệ thống giao thông đơn sơ bằng đường đất. Cố gắng lắm th́ cũng chỉ rải đá mặt đường, chưa thuận lợi cho các xe ra-vào thu mua sản phẩm... Bên cạnh đó, đường điện trong khu chuyển đổi cũng chưa được đầu tư xứng đáng. Hầu hết các loại máy bơm hoạt động chủ yếu bằng dầu, công suất thấp, ảnh hưởng đến việc chăm sóc, thu hoạch cá và cải tạo ao, đầm... Một vấn đề quan trọng nữa là chúng tôi đang tiếp tục chuyển đổi để tạo vùng nguyên liệu tiềm năng cho các nhà đầu tư tới khai thác và chế biến thủy sản thành sản phẩm xuất khẩu... Như vậy, vùng thủy sản Chuyên Mỹ sẽ chủ động "đầu ra", phát triển bền vững. Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển mạnh trên nền tảng tiềm năng về con người và đồng đất nơi đây...

Một nhà máy chế biến sản phẩm thủy sản xuất khẩu ở vùng trũng Chuyên Mỹ? Tại sao không? Lời giải đáp đang ở trong mỗi người con quê hương Chuyên Mỹ với những quyết tâm của những người như Anh hùng Lao động Nguyễn Đắc Hải, anh Dương Văn Tĩnh, bác Chu Xuân Thái... Điều đó sẽ sớm được thực hiện nếu vùng thủy sản Chuyên Mỹ sẽ được nh́n nhận, quan tâm xứng đáng và được ủng hộ, giúp đỡ từ nhiều phía.

Minh Bắc