Sinh viên Trường Đại học FPT trong giờ thực hành. Ảnh: Nguyệt Ánh

(HNM) - Nếu như năm 1997, cả nước có 110 trường ĐH, CĐ th́ tới năm 2008 đă có thêm gần 200 trường được thành lập hoặc nâng cấp từ các trường có bậc thấp hơn. Con số trên phần nào thể hiện nhu cầu học tập của xă hội. Tuy nhiên, nếu chỉ cần thời gian ngắn để đạt tốc độ tăng trưởng về số lượng trường th́ việc giải quyết nỗi bức xúc song hành lại cần một thời gian dài hơn rất nhiều…

Liệu có ồ ạt ?

Việc xin cấp phép thành lập trường ĐH bị nhiều người coi là khó khăn, rườm rà với 4 bước: phê duyệt chủ trương thành lập trường, quyết định thành lập, quyết định mở ngành, quyết định tuyển sinh. Có trường nộp hồ sơ cả chục năm mới được duyệt. Nhưng cũng có người đặt câu hỏi liệu việc mở trường như vậy có phải là dễ dăi? Khảo sát của Bộ GD-ĐT cho thấy hầu hết trường tư thục mới thành lập đều có cơ sở vật chất nghèo nàn, không đúng với đề án. Nhiều trường không nắm vững quy chế, thông báo tuyển sinh, đào tạo và cấp bằng cho ngành đào tạo khi chưa có quyết định mở ngành; tuyển sinh vượt chỉ tiêu…

Theo Ủy ban Văn hóa giáo dục, thanh thiếu niên nhi đồng, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất của một số trường ngoài công lập mới thành lập chưa chuẩn theo quy định hiện hành, làm ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Ủy ban kiến nghị: Cần kiên quyết không cho tăng chỉ tiêu tuyển sinh, thậm chí tạm dừng tuyển sinh đối với các trường chưa bảo đảm điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên; rà soát lại quy hoạch mạng lưới và tiêu chí thành lập ĐH, CĐ.

Giảng viên: Không phải muốn là có ngay

Vài năm trước, khi nói về cái khó, các trường ĐH ngoài công lập hầu như chỉ nhấn mạnh về cơ sở vật chất. Giờ đây, nỗi lo lớn nhất là thiếu hụt giảng viên. Một số trường báo cáo không chính xác về số lượng giảng viên cơ hữu khi đăng kư mở ngành. ĐH tư thục Công nghệ thông tin Gia Định được phép tuyển sinh 7 ngành nhưng chỉ có 1 giảng viên cơ hữu có tŕnh độ tiến sĩ. CĐ Kỹ thuật công nghệ Vạn Xuân báo cáo có đội ngũ giảng viên cơ hữu gồm 20 tiến sĩ, 105 thạc sĩ, 62 cử nhân nhưng trên bảng lương thực tế chỉ có 1 tiến sĩ, 6 thạc sĩ, 11 cử nhân...

Trong ṿng 10 năm trở lại đây, số giảng viên đă tăng gấp đôi (56 ngh́n người). Tuy nhiên, hiện các trường đều phải đối mặt với mâu thuẫn - quy mô đào tạo tăng, khối lượng giảng dạy lớn nhưng giảng viên vừa thiếu vừa yếu.

Các nhà quản lư phân vân trước sự "giằng co" đội ngũ giáo viên giỏi giữa các trường ĐH công lập và ngoài công lập. Số giảng viên tại các trường ngoài công lập luôn biến động, đặc biệt là giảng viên cơ hữu, gây ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Ông Trần Hữu Nghị, Hiệu trưởng Trường ĐHDL Hải Pḥng nói: "Cơ sở vật chất không phải là điều tôi lo ngại, chỉ cần có tiền là giải quyết được ngay, nhưng về con người th́ không thể muốn là có ngay được".

Hiện đă có dự thảo tiêu chí thành lập ĐH mới, trong đó có điều khoản về việc giảng viên cơ hữu phải bảo đảm 60% khối lượng môn học chứ không phải 30%; về tỉ lệ thạc sĩ, tiến sĩ. Đó có thể là cơ sở cho việc thực hiện những mục tiêu lâu dài, bền vững.

Thúy Quỳnh

Quy định về thỉnh giảng tại các cơ sở giáo dục   Bộ GD-ĐT đă ban hành Quyết định số 54/2008/QĐ-BGD&ĐT "Quy định về thỉnh giảng tại các cơ sở giáo dục đại học", trong đó có yêu cầu người tham gia thỉnh giảng phải đáp ứng một trong các yêu cầu sau: Phải có chức danh phó giáo sư hoặc giáo sư; có bằng tốt nghiệp ngành sư phạm tŕnh độ từ đại học trở lên; có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm theo quy định của Bộ GD-ĐT.   Theo ông Trần Quang Quư, Chánh Văn pḥng Bộ GD-ĐT th́ quy định này phải hiểu như sau: Chỉ yêu cầu những người tốt nghiệp các ngành không phải là sư phạm được mời tham gia giảng dạy các môn học phải được bồi dưỡng về nghiệp vụ sư phạm. Những người tốt nghiệp ngành sư phạm, những người có chức danh giáo sư, phó giáo sư... th́ không yêu cầu phải có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm. Như vậy, đối tượng được mời tham gia thỉnh giảng là rất rộng, bao gồm các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ và những người có tŕnh độ đại học đáp ứng yêu cầu chuyên  môn của cơ sở giáo dục đại học.