(HNM) - 41 năm rồi đại đội trưởng Lê Minh Bội  mới lại thả bước trên cây cầu  đă gắn với đời chiến đấu của ông. Ở tuổi 78, ông vẫn ghi nhớ rơ nét về cây cầu và vùng đất này...

“Tháng 3-1967 không quân Mỹ mở chiến dịch “Sấm rền 55”, tập trung đánh vào Hà Nội, trong đó mục tiêu trọng điểm là cầu Long Biên. Phía ta, thế trận pḥng không được bày sẵn. Súng máy 12,7mm được bố trí trên đỉnh cao nhất của cây cầu. Dưới những ụ súng là khẩu hiệu vắt ngang cầu “Địch phá ta cứ đi”. Trận địa pháo pḥng không 100mm của chúng tôi đặt tại thôn Gia Thượng, xă Ngọc Thụy (Gia Lâm), cùng với các đơn vị bạn thực hiện chiến thuật đưa pháo “ôm” sát mục tiêu bảo vệ.

Chúng tôi chiếm lĩnh trận địa vào một đêm không trăng sao. Tám tốp dân quân cùng bộ đội đẩy 8 khẩu pháo vào, đưa đạn từ trên xe xuống. Trung đội dân quân Gia Thượng do Lê Thị Hạnh làm trung đội trưởng, có gần hai chục cô và mẹ Tích đă khoảng 60 tuổi.  Mẹ Tính, mẹ Sĩ, mẹ Bang, mẹ Thế... hằng ngày chăm sóc bộ đội từ bát nước chè đến cành lá ngụy trang... Bên những căn lán nhỏ xinh, chúng tôi đă làm vườn hoa, mô h́nh Cột Cờ, Tháp Rùa, cầu Long Biên... để ghi nhớ mục tiêu bảo vệ. Dân quân cùng bộ đội tập thao tác chiến đấu, sẵn sàng tiếp những quả đạn nặng tới 30kg”.

Cuốn sử Sư đoàn Pḥng không Hà Nội c̣n ghi: “10 giờ ngày chủ nhật 12-6-1966, đại đội trưởng Lê Minh Bội chỉ huy đại đội bắn hạ máy bay không người lái 147J, xác máy bay rơi tại chùa Thông, Ḥa Mục (Hà Nội). Đây là đơn vị đầu tiên bắn rơi máy bay không người lái tại Hà Nội”. “Ngày 5-5-1967, đại đội trưởng Lê Minh Bội chỉ huy bắn 4 loạt đạn, hạ 1 chiếc F105D. Đây là thời kỳ mở đầu đánh địch bằng khí tài máy đo xa”. “Ngày 6-11-1967, đại đội trưởng Lê Minh Bội chỉ huy bắn 4 loạt, rơi 1 F105D bằng phần tử tổng hợp”. Nhưng có lẽ trận chiến đấu mà mọi người đều ghi nhớ từng chi tiết là trận ngày 11-8-1967.

Hôm ấy, trời về chiều, nắng như đổ lửa, không khí nóng bức. Chiến sỹ thông tin Bùi Văn Pḥng thông báo chỉ thị của Trung đoàn, đại đội 1 đánh tốp máy bay từ Tam Đảo đang vào, có thể bắn phá cầu Long Biên. Chiến sĩ tiêu đồ Hồ Thu chấm những tốp mục tiêu đầu tiên. Trung đội trưởng Phạm Như Huỳnh đặt thước chỉ huy xác định cự ly. Nắng gắt. Nhiều đụn mây đùn lên từ chân trời. Các khí tài quang học đă bắt được mục tiêu nhưng lúc được lúc mất. Ra-đa đang bắt mục tiêu bay vào. Đại đội trưởng ra lệnh: “Bắn”. 8 khẩu pháo đồng loạt nổ, pháo thủ cùng dân quân hối hả tiếp đạn. Trinh sát Lê Văn Chư thông báo một tốp F105 D bay theo sông Hồng vượt lên bổ nhào xuống khu vực trận địa. Súng 14,5mm bảo vệ trận địa nổ tới tấp. Bom bi mẹ tách khỏi máy bay lơ lửng trên không rồi trùm xuống trận địa.  Khói đen bốc lên từ khẩu đội 3, khẩu đội 6. Bom hất đại đội phó Nguyễn Hữu Chát ra khỏi thành công sự. Pháo thủ Nguyễn Văn Khánh bị thương nặng nhưng vẫn không rời vị trí, dồn sức quay pháo đă hỏng hệ thống điện, hướng ṇng về bắn cùng đại đội. Khánh bị thương lần thứ hai, Hạnh phải giằng anh khỏi vị trí, cơng ra khỏi hầm pháo, và rồi chị cũng “dính”. Tại khẩu đội 3, Nguyễn Thị Hồng Bích hy sinh cùng với hai chiến sĩ, hai nữ dân quân khác bị thương. Nhịp cầu số 14 đă bị trúng bom, đơn vị có 6 người hy sinh và 32 người bị thương. Mất mát quá lớn, đến tối không ai động đũa, đại đội trưởng ra lệnh phải ăn hết suất cơm để tiếp tục chiến đấu và động viên nhân dân lo mai táng liệt sỹ, cấp cứu thương binh, san lấp hố bom, tiếp đạn, xốc lại đội h́nh. Công việc tạm ổn, Lê Minh Bội bưng bát cơm mà phải quay mặt đi để giấu ḍng nước mắt giàn giụa. Ngày hôm đó, đại đội đă cùng quân dân Thủ đô bắn rơi 2 máy bay, đánh tan các tốp vào gây tội ác.

Đă 41 năm ông Bội mới lại về Gia Thượng. Thôn làng - trận địa năm xưa đă trở thành khu dân cư đông đúc, có hàng trăm hộ xây nhà cao tầng, cột ăng ten tua tủa. Hệ thống đường làng ngơ xóm đă được bê tông hóa. Ngọc Thụy ngày nay đă là một phường nội thành với đặc sản khế Bắc Biên, một vùng sinh thái bậc nhất của Hà Nội. Trung đội trưởng dân quân năm xưa Lê Thị Hạnh nay là Phó chủ tịch Hội Nông dân phường, vẫn nhanh nhẹn hoạt bát. Chị kể đời sống bà con khá bằng mấy chục lần hồi anh em ḿnh c̣n chiến đấu, 100% hộ xây nhà kiên cố, nhiều nhà có vườn cây, ao cá, không có hộ nghèo diện chính sách. Đời sống của những cô dân quân năm xưa, trong đó có cô là dâu của đơn vị pháo, đều ổn định.

Vùng đất bom đạn nay đă thuộc quận mới mang tên Long Biên. Nhưng bản thân cây cầu th́ liệu có c̣n? Người ta đă có những khảo sát, phản biện phá hay là giữ; giữ với tư cách là một di tích hay phục hồi để đi lại? Ông Bội cho tôi xem bản tin trên báo Hànộimới ngày 10-6-2005: “Văn pḥng Chính phủ cho biết, Phó Thủ tướng Vũ Khoan đă có ư kiến chỉ đạo Bộ GTVT bàn thống nhất với Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ Tài chính và UBND thành phố về phương án phục hồi, cải tạo, nâng cấp cầu Long Biên. Dự kiến nguồn vốn cải tạo cầu khoảng 80 triệu ơ-rô. Được biết đă có một công ty tư vấn thiết kế của Pháp nghiên cứu đề xuất phương án phục hồi, cải tạo nâng cấp cầu Long Biên theo đúng hiện trạng ban đầu”. Điều đó nếu thành hiện thực là một niềm vui, đặc biệt cho những người đă dành một quăng đời gắn bó với cây cầu cổ kính trong hệ thống cầu vượt sông Hồng như những con rồng vắt ngang không gian giữa thành phố. Và có thể  một Festival “Kí ức Long Biên” sẽ được tổ chức với ư tưởng của Ngôi nhà nghệ thuật, một lễ hội trên cầu để nhớ lại những tháng năm b́nh yên và khói lửa đă qua. Các anh sẽ được thong dong trên đó, lắng nghe câu chuyện của đời ḿnh, đồng đội ḿnh đă chiến đấu, hy sinh, xa hơn nữa là những người đă nằm lại khi dựng lên cây cầu này, bắc quá khứ vào hiện tại và tương lai. Đó sẽ là một ngày hội lớn không phải chỉ với những người lính...

Trần Công Huyền

- - - - - - -

Cùng bạn viết

Thăng Long - Hà Nội không phải chỉ có những chuyện trong quá khứ. Trong thời gian tới, đề tài ưu tiên của chúng tôi là thời chúng ta đang sống; những con người, sự kiện, công tŕnh mới... để nói lên sức sống của thành phố hôm nay.

Địa chỉ thư điện tử:

thi1000nam@hanoimoi.com.vn.                                                       

BTC