Thực hành tiết kiệm là đạo đức, văn minh

Suy ngẫm đầu tuần | 06:21 Thứ Hai ngày 16/01/2017
(HNM) - Ngày 20-12-2016, Thường trực Ban Bí thư Đinh Thế Huynh đã ký ban hành Chỉ thị số 11-CT/TƯ của Ban Bí thư về việc tổ chức Tết năm 2017. Theo đó, có một số phần việc quan trọng mà các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể nhân dân cần tập trung chỉ đạo, thực hiện tốt nhằm chuẩn bị tốt các điều kiện phục vụ nhân dân đón Tết 2017 vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm.

Ngoài việc chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội, chăm lo cho đời sống của các gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo…, Chỉ thị đề ra yêu cầu tổ chức các hoạt động đón năm mới một cách thiết thực, lành mạnh, tiết kiệm, phù hợp với nếp sống văn minh, truyền thống văn hóa, thuần phong mỹ tục, tập quán của từng địa phương.

1. Nhiều năm trở lại đây, lời kêu gọi thực hành tiết kiệm thường xuyên được nêu ra trước dịp năm mới, trong những ngày lễ lớn cũng như trong tổ chức các hoạt động khánh thành, kỷ niệm, vui chơi. Năm nay, trước những diễn biến phức tạp của thiên tai, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất, đời sống của người dân nhiều địa phương, hưởng ứng chủ trương tiết kiệm, việc tổ chức bắn pháo hoa đón mừng xuân mới Đinh Dậu 2017 đã được nhiều địa phương gác lại để dành tiền ủng hộ những người có hoàn cảnh khó khăn. Chính phủ thêm một lần nữa lưu ý việc biếu, tặng quà Tết, cảnh báo về loại hành vi hối lộ tinh vi lợi dụng dịp này nhằm trục lợi cá nhân...

Ngẫm về lời kêu gọi của Ban Bí thư Trung ương Đảng, của Chính phủ và lãnh đạo nhiều địa phương, liên hệ với khó khăn bộn bề mà đất nước phải trải qua trong năm cũ, sẽ tiếp tục phải đối diện để tìm cách vượt qua trong năm mới Đinh Dậu 2017, dễ thấy việc thực hành tiết kiệm, loại bỏ thói quen tiêu dùng xa hoa, phô trương hình thức quan trọng đến nhường nào. Năm 2016, đã bao lần trời trút nước xuống miền Trung, bao người chưa kịp hồi phục sau sự cố ô nhiễm môi trường biển đã lại lo chống chọi với cảnh "màn trời chiếu đất". Thế nhưng, ở đâu đó vẫn còn những sự lãng phí, từ những bữa tiệc ê hề thịnh soạn để đãi khách nơi quán xá, tới thói quen mua sắm vô tội vạ, những phần việc được “vẽ thêm”, “tố lên” để tiêu ngân sách đã để lại gánh nặng cho công quỹ…

2. Tiết kiệm, bởi thế, là một cách sống mang tính đạo đức, cần có ở mỗi người, cả trên cương vị cán bộ, viên chức nhà nước cũng như với tư cách công dân. Đó là chuyện của mỗi gia đình, được nhận biết qua hành vi thường nhật hay dịp trọng đại, từ cung cách lo việc lớn như xây nhà, dựng vợ gả chồng cho con cháu đến sửa soạn bữa ăn mỗi ngày và khi thực hiện nghi thức mang tính tâm linh. Càng trong dịp Tết, cách sống giản dị, tiết kiệm hay phô trương, lãng phí càng bộc lộ rõ, nhiều khi chỉ qua chuyện hương hoa, phẩm oản, đồ mã được dùng dâng cúng.

Như dịp rằm tháng Chạp vào tuần trước. Ngày rằm cuối cùng trong năm, với nhiều người là dịp thực hiện nghi thức lễ tạ, cảm ơn trời đất, thần linh, tổ tiên về thành quả sau một năm lao động. Mưa gió lạnh lẽo là vậy, những ngày cuối năm bận rộn là thế nhưng lượng người tìm đến chùa, phủ vẫn đông. Chùa Quán Sứ, phủ Tây Hồ, người đông nhưng hành vi không vượt khuôn khổ bởi việc thực hiện quy định ở những nơi này đã vào nếp từ nhiều năm nay.

Nhưng ở ngoài chùa, phủ lại khác. Người ta hóa đồ mã ngay bên đường. Có nhà đơn giản, chỉ một thếp tiền vàng, nhưng cũng có nhà đốt mãi không hết, lửa đùng đùng cháy, khói bốc mịt mù. Trưa mười tư, trong một tòa chung cư mới thuộc quận Thanh Xuân, hai người phụ nữ đã phải nhờ bảo vệ “chốt” thang máy để “khuân” đồ mã vào - ra. Họ chuyển tiền vàng, ngựa, xe, quần áo… cho người cõi âm mà như chuyển nhà, ra vào thang máy mươi lần mà chưa xong. Tối cùng ngày, ở một nơi khác, dưới sân một chung cư thuộc quận Nam Từ Liêm là cảnh hàng người đứng chờ đến lượt hóa vàng. Bể hóa được xây hẳn hoi nhưng nhỏ như chuồng chim, một người hóa là những người còn lại phải chờ. Mà sự chờ đợi nào có dễ chịu gì, bởi trên tay người đứng trước là một bao to tướng với không biết bao nhiêu đồ mã, riêng tiền vàng đã có mấy loại, mỗi loại hàng xấp dày…

Mỗi người một chuyện mà mình chứng kiến, hẳn có thể góp ở đây thành một câu chuyện không dễ kết lại. Cuối câu chuyện dài, hẳn phải là câu hỏi “vì sao?”.

Đốt mã, như được hiểu là điều không được dạy trong kinh Phật. Người Việt, với ý nghĩa “Uống nước nhớ nguồn”, hướng về tổ tiên, việc dùng đồ mã trong các dịp cúng giỗ là hiện tượng tín ngưỡng được duy trì từ lâu, nhưng không phải theo cách “cúng cho bằng được”, cứ là ê hề xe hơi, nhà lầu, con ở… mang đến trước mộ người đã khuất hay biện cả “tiền ta”, “tiền Tây” lên ban thờ gia tiên. Người thành tâm, theo đuổi nghi thức tín ngưỡng lành mạnh không khi nào mang tiền vàng đến đình, đền, chùa, phủ để “mặc cả” với thần Phật về giấc mơ của mình. Người bình thường không ai nghĩ mang một bọc to vàng tiền đến cửa chùa, “đọc” những lời thống thiết được ghi sẵn trên giấy rồi về nhà ung dung đón nhận bổng lộc, yên tâm sống sung túc mà không phải làm gì. Một nén tâm hương, một nhành hoa thắm, một lời nói tự tâm tưởng nhớ công ơn của tiền nhân cho tâm hồn thanh thản mỗi dịp xuân mới tràn về, đó là cách nghĩ, cách hiểu của người bình thường. Tro tiền vương vãi, lợi lộc về tay ai?

Chỉ thị của Ban Bí thư, văn bản của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương về thực hành tiết kiệm, đúng đắn là vậy, thiết thực là thế nhưng ngẫm cho cùng, muốn tạo hiệu quả thực tế thì cần được hiện thực hóa trong đời sống. Mà người biến chủ trương, đường lối, chính sách thành hiệu quả thực tế không ai khác là mỗi người trong chúng ta? Một việc thôi, như xây dựng văn hóa tín ngưỡng, đào thải hủ tục, hướng đến văn minh, thể hiện qua việc sử dụng đồ mã như thế nào cho phải, để tiết kiệm và để khỏi mắc tội báng bổ bằng hành vi “buôn thần, bán thánh”, nhẽ nào khó hiểu đến mức không thể thay đổi hành vi?

Xuân Đinh Dậu đã ở trước thềm, mùa lễ hội 2017 sắp tới. Mong những ước vọng tâm linh sáng đẹp đâm chồi, mọi người Việt Nam thể hiện tấm lòng tri ân công đức tổ tiên, hướng về nguồn cội, nguyện làm điều thiện, thực hành tiết kiệm để xây dựng cuộc sống, kiến thiết đất nước vững bền.
Hoàng Lê
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Thông báo